Die mite oor verdeling van opposisiestemme

(Foto: Maroela Media)

Suid-Afrika is besig om te herstel van die verkiesingskoors wat die land getref het die afgelope maand. Noudat die stof gaan lê het en die wetgewer se setels vasgestel is, wag ons vir die finale verkiesingsformaliteit, die inhuldiging.

Daar is baie te sê oor die verkiesingsuitslae en wat dit vir Suid-Afrika se toekoms inhou. Een spesifieke interessantheid van die afgelope verkiesing is die effek wat stemme vir kleiner partye op die groter party het.

’n Aantal van die groot opposisiepartye het voor die verkiesing op die aanslag teen kleiner partye gegaan met die boodskap dat ’n stem vir ’n klein party ’n vermorste stem is. Hierdie verkiesing het dit egter klinkklaer duidelik gemaak dat dié stelling en verkiesingsfoefie deur sommige van die opposisiepartye eenvoudig nie waar is nie.

Ná afloop van die 2014-verkiesing het die Demokratiese Alliansie (DA) 89 setels in die nasionale wetgewer verwerf en die Vryheidsfront Plus (VF+) 4 setels. Gesamentlik het die twee partye dus 93 setels gehou. Tussen die DA en die VF+ het die twee partye 23,13% van die nasionale stemme verwerf.

Ná vanjaar se verkiesing het die DA 84 setels en die VF+ 10 setels in parlement – gesamentlik 23,15% van die nasionale stemme. Altesame dus 94 setels. Een setel meer as wat die twee partye saam in 2014 gehad het.

Die enigste rede dat die twee partye saam in 2019 een meer setel ontvang het, is te danke aan hoe die Suid-Afrikaanse proporsionele kiesstelsel werk. Ons kiesstelsel beloon kleiner party en bevorder deelname van veelvoudige politieke partye in ons demokrasie. Indien die stemme vir die VF+ in 2019 aan die DA gegaan het sou die DA op sy eie nie 94 setels behaal het nie.

Te veel Suid-Afrikaners is onder die indruk dat stemme slegs die wenpartye in Suid-Afrika bevoordeel. Dit is waar in lande wat die sogenaamde eerste-oor-die-wenstreepstelsels gebruik waar die wenner slegs 50% + 1 van die stemme nodig het om die hele setel te wen. Suid-Afrika het eerder ‘n proporsionele verteenwoordigingstelsel. Die persentasie stemme wat ‘n party ontvang, bepaal dan hoeveel setels hulle elkeen onderskeidelik in die parlement en die provinsiale wetgewer sal beset.

Ná die 2019-verkiesing is daar ’n rekordgetal van 14 politieke partye wat kiesers in die wetgewer verteenwoordig. Kleiner partye wat hopelik meer direk en spesifiek hul kiesers verteenwoordig.

Indien genoeg Suid-Afrikaners besef dat jou stem vir ’n kleiner party nie vermors word nie, gaan die klein partye kort voor lank nie klein partye bly nie.

  • Hierdie nuuskommentaar word deur Pretoria FM verskaf. Luister daagliks na Klankkoerant op Pretoria FM vir die jongste nuuskommentaar.

Hierdie plasing is deur ʼn onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Daniël Eloff

Meer oor die skrywer: Daniël Eloff

Daniël Eloff werk by Hurter Spies Ing., ʼn regsfirma wat spesialiseer in openbare belang-litigasie en is tans besig met sy meestersgraad in publiekreg. Hy is ook ʼn direkteur van AGENDA, ʼn nie-winsgewende organisasie wat hulself beywer vir die ontwikkeling van debat in Afrikaans in Suid-Afrikaanse skole en op ons land se tersiêre kampusse.

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

19 Kommentare

jongste oudste gewildste
Jerry

In SA moet verkiesings deur teenrevolusionere opposisie partye geveg word om die revolusionere meerderheid te verhoed om n twee derde meerderheid te kan behaal. Dit het nie gebeur nie. Die ANC en EFF het gesamentlik n twee derde meerderheid behaal wat opposisie partye magteloos gaan laat ten opsigte van enige wetgewende veranderinge wat die twee partye saam beoog. Of jy dus vir groter of kleiner teenrevolusionere opposisie partye stem, hulle is absoluut magteloos teenoor n revolusionere twee derde meerderheid. Daar is doodeenvoudig nie genoegsame swart kiesers in SA wat vir die teenrevolusionere opposisie partye stem nie en dus is die… Lees meer »

Chris Ws

Sover my kennis strek kan die grondwet net verander word deur die regerende party mits hy meer as 2/3 stemme het.Aliansies tel nie hier nie.

koos

Daniël en Judge is reg. Jerry jy nie. Slegs die grondwet kan met 2/3 stemme gewysig word. Enige ander wet met 50% plus 1 stem. Neem in ag dat wette wat verander word nie net die parlement nie, maar ook die raad van provinsies en nog die howe (as wetgewing betwis word) voordat die president, wat nie ‘n lid van die parlement is nie, dit kan bekragtig.

Louis

Dis in elk geval nag vir ons. Die ANC en die EFF het ‘n tweederde meederheid. Hulle kan jou huis vat.

JohanL

Uit die 26 779 025 geregistreerde kiesers het net 17 671 616 gestem (65.99% stempersentasie). Maw 9 miljoen kiesers het nie kruisie gaan trek nie. In Jerry se woorde – die teenrevolusionere opposisie (mense) het nie beheer oor die revolusionere massa wat gaan stem of nie stem nie. Maar diegene wat die teenrevolusionere partye steun en nie gaan stem het nie, kan dalk nou insien dat ‘n stem vir enige teenrevolusionere party, die revolusionere steunbasis tot onder daardie twee-derde meerderheid kon krimp. Die nie-stemmers moes net moeite gedoen het om hul kruisie te gaan trek. Ons moet regtig harder probeer… Lees meer »