#JongStemme: Die toekoms is sosialisties

Deur Rynhard van Zijl

Rynhard van Zijl.

As die “Rooi Gevaar”-alarms nie reeds blêr nie, dink jy miskien aan ’n Skandinawiese of Sentraal-Europese welsynstaat met meer belasting en ander vorms van sosiale sekerheidsnette. ’n Vol(rooi)bloed sosialis sal egter nie heeltemal met jou saamstem nie en beaam dat sosialisme vir die toekoms bedoel is.

Die naaste praktiese voorbeelde van sosialisme vandag is nie werklik sosialisties nie. Sosiale demokrasieë word eerder beskryf as revisionistiese vorms van sosialisme wat nie die sosialistiese produksiemetode voorstaan nie. Hierdie lande is vir alle praktiese doeleindes steeds kapitalisties; hulle pleit vir ‘n hervorming van die huidige status quo, nie ‘n volledige oorgang van kapitalisme na sosialisme nie.

Ons huidige produksiemetode, kapitalisme, maak voorsiening vir privaat eienaarskap van die produksiemiddele, dit wil sê privaat (produksie) eiendom soos fabrieke en ander werkplekke. Met kapitalisme kan enigiemand (met voldoende kapitaal) ‘n besigheid skep en produseer wat hy wil, sonder plig om werk te verrig en sonder enige verpligting teenoor die res van die samelewing.

Hierdie onstabiliteit word seker die beste deur Karl Marx beskryf wanneer hy oor die ekonomiese krisisse van kapitalisme skryf. Kapitaliste versag dié krisisse as “skaars” of “binnekort die laaste”, maar dit is ver van die waarheid af.  Marx voer aan dat kapitalisme onder ‘n krisis van oorvloed, eerder as tekort, ly.

Moderne produksie is eenvoudig té effektief. Ons produseer te veel – veel meer as wat ons moontlik kan gebruik. Dis so effektief dat ons ‘n huis, ‘n motor, genoeg kos en water aan almal op aarde kan gee, sowel as gratis toegang tot ‘n goeie opvoeding en gesondheidsorg. Tog, as ons kyk na berekeninge van die Wêreldvoedselprogram (WVP) is daar meer as 795 miljoen mense in die wêreld wat nie genoeg kos het om ‘n gesonde, aktiewe lewe te lei nie. En volgens die Global Campaign for Education het meer as 70 miljoen mense nie toegang tot onderwys nie. Dit, terwyl die aarde oorbenut word. As ons net dinge produseer wat ons benodig, eerder as, byvoorbeeld, 15 verskillende soorte gebottelde water, sal baie min van ons eintlik hoef te werk, asook toegang verleen tot ’n kwaliteitlewe vir meer mense wêreldwyd.

Sosialisme sien die teenstrydigheid raak en stel ’n nuwe stelsel van verspreiding en organisasie voor wat bepleit dat die produksiemiddele, verspreiding en uitruil van goedere deur die gemeenskap in sy geheel, en nie deur private individue nie, besit en gereguleer moet word. Kapitalisme begin al hoe minder sin maak in ’n post-behoeftige samelewing.

’n Paar belangrike notas om in gedagte te hou:

  • As jy bang is dat die sosialiste by jou huis gaan inbreek en jou televisie gaan neem omdat privaat eiendom afgeskaf is, kan jy gerus slaap omdat “privaat eiendom” nie dieselfde is as “persoonlike eiendom” nie. Privaat eiendom verwys na produksiemiddele (fabrieke, masjinerie, ensovoorts), terwyl persoonlike eiendom verwys na die dinge wat jý besit. Jou huis, jou motor en jou televisie is alles persoonlike eiendom en behoort aan jou onder sosialisme;
  • Alhoewel die Nazi Party Nasionaal-Sosialisties genoem is, was dit nie sosialisties nie. Die Nazi’s bevorder ‘n korporatistiese, klassesamewerkings-ideologie wat hulle “sosialisties” genoem het in ‘n poging om werkersklasondersteuning te verkry (sosialisme was destyds ‘n uiters gewilde idee in Duitsland). In die praktyk het Nazi-Duitsland die grootste deel van die ekonomie geprivatiseer, onafhanklike vakbonde onwettig gemaak en kommuniste, sosialiste en sosiaal-demokrate in konsentrasiekampe geplaas saam met ander “ongewenste” burgers soos Jode, mense van kleur, gestremdes, ensovoorts.
  • Sosialisme steun demokrasie. Geen stadium van sosialisme benodig ‘n diktatuur (diktatorskap) nie. Sosialiste pleit egter vir ‘n sogenaamde “diktatuur van die werkersklas”, wat nie verwar moet word met ‘n werklike diktatuur nie. In die Marxistiese teorie het alle samelewings wat ekonomiese klasse het, ook ‘n diktatuur van een van daardie klasse. In die kapitalistiese samelewing het die bourgeois-klas politieke mag oor die werkersklas, en daarom kan die kapitalistiese samelewing ‘n diktatorskap van die bourgeoisie genoem word. Aan die ander kant veronderstel die sosialistiese samelewing om deur die werkersklas regeer te word, en word dit dus die heerskappy van die werkersklas genoem. Dit bestaan egter net in die sosialistiese samelewing. In die kommunistiese samelewing, wat klasseloos is, is daar nie ‘n diktatuur van ‘n spesifieke klas nie; en
  • Sosialisme stel steeds voor dat meer werk meer krediet verdien. ‘n Dokter dra meer by tot die samelewing as wat ‘n skoonmaker doen, dus kry die dokter meer. Albei benodig steeds kos, water, ‘n huis, gesondheidsorg, opvoeding, miskien ‘n motor, ensovoorts. Die dokter kan egter ‘n paar mooier goed, meer vakansietyd of vrye dae, minder ure en ander kostelose voordele bekostig. Daar is ook die uitgangspunt dat onbelangrike posisies soos “skoonmaker” dalk nie eens bestaan onder sosialisme nie, en dat die plig om skoon te maak onder die mense binne ‘n sekere gemeenskap gedeel sal word (soos byvoorbeeld ‘n werkplek of ‘n woonbuurt).

Sosialiste glo nie dat kapitalisme inherent boos is nie, of dat dit nooit gebruik moet word nie. Inteendeel, as jy ’n sosialis sou terugstuur na ’n tyd van feodalisme voor die Industriële Revolusie, sal hulle ongetwyfeld die instelling van die kapitalistiese produksiemetode steun. Kapitalisme het wêreldwye produksievermoë onteenseglik verhoog, en die lewenstandaard van miljoene mense wat vroeër die lande vir feodale verhuurders bewerk het, verbeter. Maar net soos tegnologiese vooruitgang voortduur, moet die samelewing voortgaan, en sosialiste glo dat kapitalisme ‘n verouderde stelsel is. Hulle glo nie dat kapitalisme die finale produksiemetode is nie, en dat kapitalisme vervang moet word. Kapitalisme is polities, ekonomies en ekologies onvolhoubaar.

Maar tot belasting nie meer ’n wrokbetaling is nie, bly hierdie seker verregaande…

  • Rynhard van Zijl is ’n BPharm-eerstejaarstudent aan die NWU. Hy is ’n inwoner van Veritas-manskoshuis.

#JongStemme is ʼn projek deur Maroela Media en Solidariteit Jeug wat die jeug se stem in die openbare domein wil beklemtoon. Besoek Solidariteit Jeug se webblad by www.jeug.co.za vir hulp en raad met jou loopbaan.

As jy tussen 18 en 24 jaar oud is en ʼn meningstuk wil skryf, stuur ʼn e-pos na [email protected] en ons maak graag kontak met jou.

Hierdie plasing is deur ʼn onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

28 Kommentare

jongste oudste gewildste
Spook

My maaitjie, waar het jy van die bus af geval? Jy droom, sosialisme is die ondergang van die wil om iets vir jouself te doen, want die regering gaan vir jou sorg. Op een of ander stadium gaan die regering se geld opraak, want niemand produseer meer nie en niemand werk meer nie. Almal lê op die welsynstoelaes rond en doen niks. Lekker man, lekker. Sosialisme is alles goed en wel, maar op ‘n stadium gaan die ander mense se geld ook opraak. dan is almal in Tamatiestraat. Jy swot aptekerswese. Is jy bereid om vir dieselfde geld te werk… Lees meer »

Pieter

Nee wat Boetie, jy is duidelik nog nie lank genoeg in die lewe nie. Veral nie Suid Afrika nie. Jy sal regtig die wat jy geskryf weet moet hersien oor so 10 Jaar van nou as jy groot is. Dan kan ons lekker gesels en jy n beter idee het. Sterkte met jou toekoms.

Barend

Die regering se geld kom van belastng. As niemand hoef te werk nie, wie gaan die een soort water bottel. O ek het vergeet, die feetjies

Sterling

Hierdie klink uiters baie soos daai verbeur: “…maar dit was nie regte sosialisme nie”. Op dieselfde trant kan mens dan ook aanspraak maak daarop dat daar nog nooit ‘regte’ kapitalisme was in die wêreld nie. Ongetwyfeld is die skyn-kapitalisme beter as skyn-sosialisme, want ons het praktiese voorbeelde daarvan. All voorbeelde van sosialisme het egter gefaal. Die groot vb van sosialisme het almal na ‘n mengelmoes van ‘n onsuiwer sosialistiese-kapitalistiese ekonomie oorgegaan. As mens bv. in ag neem die veranderinge wat die Soviet Unie en Sjina ondergaan het. Enigste plek wat werklik nog ‘ware’ sosialisme beoefen is Noord Korea. Hmmm, hulle… Lees meer »

Fritz

As jy iets ordentlik gedoen wil hê, doen dit self. As jy iets vrotsig gedoen wil hê, vra jou familie/vriende/samelewing/regering om dit vir jou te doen. GEEN regering kan so goed vir my sorg soos ekself nie. Nie n ANC, DA of VF regering nie. Selfs nie eens n volkstaat regering nie. So ja, wees maar sosialisties en plaas jou vertroue in ander mense. Ek sal maar kapitalisme aangang en 100% vir myself sorg ( en 0% vir ander mense sorg).