Kan Suid-Afrika versoening verwerp?

dr-leopold-scholtz-kruispaaie

Dr. Leopold Scholtz. Foto: Reint Dykema.

Laas Sondag lees ek iets in Rapport wat my nogal taamlik ontstel het. Dit gaan om ’n reeks twiets van adv. Vuyani Ngalwana, voorsitter van die Algemene Balieraad.

Luidens ’n berig in die koerant het Ngalwana verlede week op Twitter laat weet dat hy genoeg het van “this politeness bullsh*t”. Hy het daarop laat volg dat wyle pres. Nelson Mandela se beleefdheid die oorsaak van die gemors is waarin die land verkeer.

“Politeness. You’re talking to the wrong black man. Reconciliation is not my thing. That failed. Now it’s time for war.”

Nou kan ’n mens natuurlik ewe emosioneel hierop reageer en Ngalwana met sterk skeltaal op sy plek sit. Ongetwyfeld sal dit jou emosioneel bevredig as jy dit doen. Maar help dit die openbare gesprek ’n millimeter vooruit? Help dit die land om nader aan die oplossing van sy probleme te kom?

Kom ons probeer ons – begryplike – emosie ietwat op die agtergrond plaas en bowenal rasioneel en genuanseerd daarop reageer, en dan kyk ons waar dit ons bring.

Dat Ngalwana die begrip “reconciliation” (versoening) verwerp, het my geheue laat teruggaan na ’n eeu gelede, toe Suid-Afrika ook ’n eerste minister – genl. Louis Botha – gehad het wat “konsiliasie” tussen Afrikaners en Engelssprekendes die hoeksteen van sy beleid gemaak het. Ook toe is dit deur sommige mense verwerp, onder wie genl. J.B.M. Hertzog.

In sy boek Trouwe Afrikaners (bl. 73) som Jaap Steyn die “konsiliasie”-houding van Botha en Jan Smuts só op: “Genls. Botha en Smuts en ander Sap-voormanne het ’n verenigde (blanke) nasie as ideaal gestel en alles probeer ontwyk wat twis tussen die twee taalgroepe kon veroorsaak of aanhelp. Alles wat die Engelssprekendes kon afstoot, soos ’n doelgerigte toepassing van taalregte, moes vermy word.”

Dis ook genoem ’n “eenstroombeleid”.

Hertzog se “tweestroombeleid” was die antitese hiervan. In 1911 het hy eksplisiet in ’n toespraak in Pretoria gesê: “Wij willen onze taal, omdat wij onze eer willen; wij zoeken onze taal te handhaven omdat wij onze rechten willen gehandhaafd zien; wij willen onze taal ge-eerbiedigd hebben, opdat onze volk zal ge-eerbiedigd zijn.”

Die verskil het in die praktyk daarop neergekom dat die Afrikaners terwille van die liewe vrede nie op hul grondwetlike regte aanspraak moes maak nie. Daarenteen kon daar vir Hertzog slegs versoening kom wanneer daar wedersydse respek was.

Nou moet ʼn mens die parallel natuurlik nie te ver deurvoer nie; daarvoor verskil die omstandighede darem te veel. Maar ʼn mens kan wel iets uit die geskiedenis léér.

Hertzog was destyds die leier van ’n vernederde, verslane en verarmde volk onder die hiel van arrogante veroweraars. Hy het besef – soos N.P. van Wyk Louw dit op ’n keer gestel het – dat die Afrikaners van skaamte sou sterf tensy hulle rondom ’n ideaal gemobiliseer kon word.

Daardie ideaal, waaraan die oorlewing van die Afrikaners opgehang is, was die Afrikaanse taal. Die destydse Grondwet het Afrikaans op papier gelyke regte met Engels gegee, maar daardie regte moes elke dag afgedwíng word.

Maar Hertzog was ook ’n praktiese politikus. Die ruggraat moes nie só styf gehou word dat hy bréék nie.

En dus het hy hom by die nederlaag van 1902 neergelê en aanvaar dat Suid-Afrika – al was dit voorlopig – deel van die Britse Ryk sou wees. Ofskoon hy emosioneel begrip vir die Rebellie van 1914 gehad het, het hy hom polities gesproke ver van dié onwettige daad gehou.

Vir die oorlewing van die Afrikanervolk was Hertzog se houding, ferm en tog soepel genoeg, van deurslaggewende belang. Dit het die weg gebaan vir die Nasionale Party se oorwinning van 1948 en Republiekwording van 1961.

Dat die Afrikaners terselfdertyd ’n apartheidsbeleid toegepas het wat hom teen die ekonomiese en demografiese rotse te pletter geloop het, is weer ’n ander saak.

Tussen Ngalwana en Hertzog is daar oppervlakkige ooreenkomste. Albei verwerp “rekonsiliasie”; albei kies stryd bo versoening. Maar wat ’n mens in Ngalwana se houding lees, is dat hy die hele fondament waarop die “konsiliasie” van 1994 gebou is, in die lug wil laat spring. Verwerp Mandela se beleefdheid; maak oorlog, sê hy letterlik.

As dit vir hom sou gaan om die bevordering van die swart Suid-Afrikaners se menslike waardigheid – iets wat, ondanks goeie bedoelings by sommige wittes, in die praktyk vertrap is – sou enige mens met ’n greintjie goeie wil nog ’n sekere simpatie daarmee kon hê. Immers, vir Hertzog het dit ook gegaan oor die herwinning van selfrespek. Niemand wat goeie bedoelings met ons land het, kan daarteen gekant wees dat swartes hul selfrespek probeer herwin nie.

Dit is ook nie nodig dat die herwinning van daardie selfrespek gepaard moet gaan met onderdanigheid teenoor wittes nie. ’n Gesonde trots in jou eie kultuur en identiteit, ja, ook in die kleur van jou vel, is ’n uitstekende ding.

Maar Hertzog het destyds streng geweldloos gebly. Hy het nóóít die begrip oorlog in sy mond geneem nie. Hy wou nooit die Engelssprekendes se regte wegneem of selfs verminder nie.

Trouens, sy persoonlike definisie van die begrip Afrikaner het Engelssprekende Suid-Afrikaners wat hul land se belange eerste stel, eksplisiet ingesluit. Dis iets wat die paar wilde, ekstremistiese Afrikaners van destyds hom nogal verkwalik het.

Vir sommige mense soos Ngalwana en ekstremistiese Afrikaners is dit dalk onaangenaam om te hoor, maar die Afrikaners en swartmense woon nou eenmaal sáám in die land. Geeneen van die groepe kan die ander wegdink nie.

Sommige swartes verkeer onder die illusie dat die Afrikaners verdryf kan word. Nou die dag kon gesien word hoe ekstremistiese swartes vir Kallie Kriel van Afriforum rondstoot en gil: “Gaan terug na Holland!”

Vergeet dit. Soos Dirk Hermann van Solidariteit al dikwels gesê het, die Afrikaners is net so inheems soos watter swart Suid-Afrikaner dan ook. Sommige van ons woon om persoonlike redes in die buiteland, maar dis geen oplossing vir die Afrikanervolk as sodanig of vir Suid-Afrika nie.

Moet iemand soos pres. Cyril Ramaphosa en Flip Buys nie dalk die voortou neem met ’n nuwe “konsiliasiebeweging” nie? Een waar die foute van ’n eeu gelede vermy en wedersydse erkenning, respek en behoud van identiteit sentraal staan?

Dink gerus daaraan.

Hierdie plasing is deur ʼn onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Leopold Scholtz

Meer oor die skrywer: Leopold Scholtz

Leopold Scholtz is 'n onafhanklike politieke kommentator en historikus. Hy is al sedert 1972 as joernalis en historikus werksaam.

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

27 Kommentare

jongste oudste gewildste
marco polo

Leopold, ek geniet altyd jou artikels en jou voorstelle is redelik, maar is daar nog redelike mense oor in SA in die regering en leierskorps? Van waar ek sit, ook in die buiteland, lyk dit asof versoening en beskaafdheid van die blankes se kant nie net tevergeefs was nie, maar ook ons ondergang beteken het. Die Afrikaan verstaan net mag en geweld, en deur beskaafd op te tree, word ons as swakkelinge gesien. Ek persoonlik is al lankal verby versoening en bly eerder in die buiteland waar ek verwelkom word en toegelaat word om my bydrae te lewer, sonder die… Lees meer »

A

Ek dink hy het maar net verwoord wat elke mens in Suid-Afrika voel. Ongelukkig. Vir my is daar te veel dinge wat vooruitgang en versoening onmoontlik maak. Een daarvan is die waardes wat verskil. Een groep wil dinge opbou die ander groep breek net af – ongeag die gevolge. My ander vraag – is hy slegs teen die handjievol blankes wat oorgebly het gekant? Want gewoonlik as mens so voel is dit nie lank nie voor ander swart bevolkingsgroepe ook nie goed genoeg gaan wees om mee te versoen nie. Met so ‘n onvergewensgesindheid en haat wat jy elke dag… Lees meer »

B

Dankie. Ek glo as die politieke debat (waarvan die meeste ‘beheer’ nou onder die ANC is) volwasse en ewewigtig tov van almal se gevoer word, is dit grootliks die oplossing.
Solank as wat ‘Afrikanisme’ gepleeg word sal ons nie vooruit gaan. Ek probeer my bes, maar dan kan ek ook nie help om soms te wonder wat maak SA juis anders as enige ander land in Afrika, hoekom sal juis hier ‘n uitsondering wees? Net een aspek sal dit bepaal, die regte soort leierskap. (Opvoeding, ekonomiese groei ens is natuurlik voortvloeiend hieruit)

Tiaan

Dr Scholtz, jy het gevra ons moet gaan dink, ek dink toe so: Botha en Smuts was in n bepaalde politieke magsposisie teenoor die Engelse. Hulle beleid van konsiliasie het die onderdrukte Afrikaner voorsien van n vorm van mag. Later jare het daardie magsbalans geskuif en kon die Afrikaner sonder konsiliasie klaarkom en het hy onakhanklikheid geeis en dit gekry. Mandela was in n bepaalde politieke magsposisie teenoor die Afrikaner wat hom genoodsaak het om n moderne konsiliasie beleid te volg. Die politieke magsbalans het intussen verander, in so n mate dat ek myself nie wil verbeel dat Ramaphosa in… Lees meer »

Suurdeeg Handevat Omgee Erdvark van Hoopplaas

Die harde werklikheid van ekonomiese wêreldkompeteerbaarheid gaan die Suid-Afrikaanse nasie hard tussen die oë slaan. Eers dán sal Suid-Afrikaners besef wie en wat die werklike vyand is: ekonomiese wêreldkompeteerbaarheid en nie ras en die verlede nie. Daar is net één oplosssing: volhoubare naasteliefde en regverdigheid. Indien ons nie almal handevat nie sal ons ‘n verloor nasie wees. Die uitdaging is enorm in Suid-Afrika om ‘n opbouende verskil te maak vir ‘n beter toekoms. Kom ons gebruik die regte gereedskap: naasteliefde ten spyte van die verlede. Geen groepering in Suid-Afrika is heiliger as heilig nie. Wie sal die eerste klip gooi?… Lees meer »