ʼn Maatskaplike Verdrag is nodig, en die Afrikaner sal moet help

Deur Freek Robinson

Freek Robinson. (Foto: Verskaf)

“As jy in ’n gat is, hou op om te grawe,” lui die gesegde.

Ons in hierdie land het reeds genoeg moeilikheid sonder dat ons deur onbesonne dade die gat dieper hoef te delf. Om ontsnap-toue uit ons situasie te span, sal ongelooflike toewyding, geduld, harde werk, verdraagsaamheid en nuwe denke vereis.

’n Maatskaplike verdrag is nodig. Dis iets waaroor pres. Cyril Ramaphosa al dikwels gepraat het, maar nog nie mooi uitgespel het nie. ’n Konsep-dokument daaroor is al in 2015 deur die Nasionale Beplanningskommissie gepubliseer as deel van die Nasionale Ontwikkelingsplan. Daar het toe dadels van gekom – deels weens die katastrofiese bewind van Jacob Zuma.

Die Maatskaplike Verdrag, oftewel Social Compact, kom daarop neer dat alle sektore en groepe van die samelewing plegtig moet ooreenkom dat hulle, ter wille van ontwikkeling en groter voordeel vir almal, vir ’n bepaalde tyd opofferings sal maak. Dit moet gefundeer word op kernwaardes van die grondwet – soos respek, empatie, verantwoordelikheid, gelykheid, regverdigheid en nie-rassigheid.

In hierdie artikel poog ek om ’n beeld te skep van hoe so ’n maatskaplike verdrag kan lyk. Ons sal eenvoudig nie ’n vooruitstrewende ekonomie kan bou met ou oplossings nie. Op die minste is dit van kardinale belang dat ons op mensvlak meelewend moet leer saamleef.

In ’n gesprek oor die naweek sê die vise-president van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke, eerwaarde Frank Chikane, die koronavirus het almal in hulle verskanste hoekies laat terugtrek. Hy wys daarop dat elke krisis geleenthede skep. Hy glo dat veral die burgerlike samelewing, en die Afrikaner in die besonder, ’n leidende rol kan speel in die vestiging van ’n maatskaplike verdrag. Maar hy betreur die verklaring van die FW de Klerk-stigting dat apartheid nie so erg was nie. Daarmee het De Klerk nie net die egtheid van sy waagmoedige politieke optrede met die vrylating van Nelson Mandela en die ontbanning van die ANC verwater nie, maar homself ook uitgerangeer as ’n huidige speler in die soeke na oplossings.

En dit bring ons terug na gatgrawery. ’n Voorbeeld is Jana le Roux wat in die kykNET-reeks “Kwarantyn” verwys het na ʼn “k*****pak”. Dit opsigself was hoogs ongelukkig, maar toe reageer haar man, Braam: “Ons wil ’n nasie bou, maar daar glip goed uit en daar gebeur goed… Dit gebeur in elke huis.” Dit skep die indruk dat alle Afrikaners sonder meer inherent rassisties is en nie kan help as iets daarvan so nou en dan deurglip nie. Dit herinner aan prof. Jonathan Jansen se boek The Knowledge in the Blood waarin hy suggereer dat die Afrikaner as ‘t ware geprogrammeer is om rassisties te wees. ’n Israelse professor, Don Bar-On, het in sy soeke na die rede vir die Duitsers se wrewelrige haat teenoor die Jode gepraat van “the power of the kitchen table tales”. Dit verwys na die vergiftende gesprekke van gesinne diep in die binnekamer waar hulle siele deurdrenk word van vooroordeel. En soos Braam sê: “Daar glip goed uit”.

En dis natuurlik in ’n mate waar. Ek onthou nog hoe my ouma letterlik op haar sterfbed ’n week by ons aan huis gebly het. Sy het vir my en my broer as jong kinders die vreeslikste stories vertel van die behandeling wat boerevroue en -kinders in die Britse konsentrasiekampe gekry het. Tot vandag toe, meer as ’n eeu later, het ek ietwat van ’n hekel in Britte – veral as hulle hulle soos engele voordoen in vergelyking met die Afrikaner. Dr. Braam Hanekom van die NG Kerk se Sentrum vir Publieke Getuienis doen uitstekende werk om mense in nood, soos Kaapse slagoffers van stormweer, onderdak te gee, maar hy werk ook met kenmekaar-groepe op dorpe. Hy sê: “Dalk is die diepste vorm van rassisme dat jy dink jy verstaan, maar self nie besef dat jy glad nie verstaan nie.”

Dit verg dus gedurige waaksaamheid oor dinge wat jy sê, maar ook ’n toegewyde poging om my medeburger te leer verstaan en waardeer. Die Amerikaanse politieke wetenskaplike, prof. Robert Putnam, praat van “bridging and bonding”. Met ander woorde, mense moet nie net brûe na mekaar bou nie, maar ook werklik aanklank probeer vind bymekaar. Dis wanneer daar so ’n sterk basis van maatskaplike kapitaal is, dat ’n land se ekonomie ook kan verbeter.

’n Verteenwoordige burgerlike organisasie moet die projek van ’n Maatskaplike Verdrag bestuur, maar ook gedurig konsulteer met die regering, sake-organisasies en vakbonde.

Die visie en waardes moet elke dag landwyd aan mense oorgedra word. Burgers moet die geleentheid kry om saam gesprek te voer. Soos daar in die geweldtyd voor die verkiesing van 1994 vredeskomitees oral in die land was, kan sulke plaaslike liggame opnuut gevestig word. Elke munisipaliteit kan as agent dien vir die bevordering van die verdrag.

Die Maatskaplike Verdrag kan met ’n plegtige verklaring begin deur elk. Dit word dan op ’n webblad geregistreer. Dit kan iets wees soos:

Ek is ’n trotse Suid-Afrikaner.

Ek verbind my om vir minstens drie jaar ’n spesiale poging aan te wend om hierdie land ’n beter plek te help maak vir almal.

Ek gaan meer bydra as wat ek eis.

Ek verbind my om die waardes van die grondwet te lééf.

En dan moet elk invul wat hy/sy gaan doen. Byvoorbeeld: Ek gaan minstens vier ure per maand spesifiek ten bate van die gemeenskap aanwend, soos om vir bejaardes te gaan kuier in ’n sorgsentrum, by ’n sopkombuis diens te doen of saam met bure gemors in ons straat op te tel; of, ek gaan een uur per week langer te werk sonder betaling.

Van die ondernemings wat deur die verskillende sektore oorweeg kan word, is:

Werkgewers en die privaat sektor:

  • Belê in die land
  • Behandel werkers as mede-toekomsskeppers
  • Versprei inkomste meer eweredig
  • Skep te alle koste werk en beveg armoede
  • Beveg korrupsie
  • Bevorder interne dialoog om verhoudings te verbeter
  • Belê soveel moontlik in opleiding, vaardigheidsontwikkeling en internskappe.

Werkers en vakbonde:

  • Beperk looneise tot die vlak van inflasie
  • Wees produktief
  • Verhoog vaardighede
  • Geen beskadiging van eiendom of infrastruktuur tydens betogings of stakings nie.

Die staat:

  • Beskerm elke burger
  • Wees diensgerig
  • Stel mense op meriete aan
  • Hou elke amptenaar verantwoordbaar
  • Vat korrupsie vas.

Die burgerlike samelewing:

  • Help bevorder sinvolle dialoog tussen alle gemeenskappe
  • Maak seker betogings ontaard nie in geweld nie
  • Beveg korrupsie en misdaad in welke gedaante ook al.

Daar kan heelwat meer punte vir elke sektor uitgelig word.

Teen dié tyd is sommige lesers seker al warm onder die kraag omdat hulle meen ek versuim om die regering se mislukkings te noem, soos veiligheid op plase en onteiening sonder vergoeding. Dat ek die Afrikaner uitsonder vir straf. My antwoord is: Geen verfoeilike daad is te vergoeilik nie. Maar ek skryf nou vir my gemeenskap en glo, soos eerwaarde Chikane, dat die Afrikaner ’n fundamentele rol te speel het om ons almal uit die verknorsingsgat te help kry.

Die afgelope weke het ek ’n hele paar keer deelgeneem aan gesprekke van eenhede van die groter Solidariteit Beweging. Ek staan werklik verstom oor die omvang van die beweging se gemeenskapsdienslewering en die gehalte van jong werkers. Die beweging is ’n voorbeeld van hoe strukture gevestig kan word om beslag te gee aan ’n Maatskaplike Verdrag.

Ons kan nie toelaat dat ’n donker toekoms ons oorval nie. Dit sal opofferings verg. Doen ons dit nie, is die prys van ekonomiese verval en konflik later soveel groter.

  • Freek Robinson is ‘n televisie- en radiojoernalis met 45 jaar ervaring in die bedryf. Hy is die eienaar van sy eie kommunikasiemaatskappy wat webgesprekke fasiliteer en opleiding verskaf aan senior sakelui in mediavaardighede. Hy was tot onlangs die hoofanker van eNuus op kykNET en het ook sy eie aktualiteitsprogram, Robinson Regstreeks, aangebied. 

Hierdie plasing is deur ’n onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ’n vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

18 Kommentare

Jaun ·

Edel, maar futiel.

Afrikaners gaan nie in groot getalle vir so ‘n vedrag te vinde wees nie, nie totdat daar ‘n sperdatum vir hulle “boetedoening” is nie. Nie totdat diskriminerende wette soos regstellende aksie en swartbemagtiging ‘n sperdatum bereik nie. Nie totdat onteiening sonder vergoeding laat vaar word nie. Nie totdat die regering plaasmoorde erken en as prioriteitmisdaad hanteer nie. Nie totdat die stelsel se dubbelstandaarde t.o.v. die veroordeling van rassevoorvalle ophou nie.

Die regering gaan ook nie getrou aan so ‘n verdrag wees nie, want watter ander perd as die “rassistiese wittes” gaan hulle as politieke skietgoed opsaal? Hul eie sistemiese korrupsie of onbevoegdheid? Ek glo nie.

Annatjie ·

Ja en ons mede burgers voel vere vir ons. Ons het opgeoffer en ons maak foute maar ons sien ook die verval en moet ons dit nou maar aanvaar?

OW ·

Ek stem Annatjie.Ons het na 1994 help oplei aan jongmense in die werkplek en ons kennis en bestuursbeginsels oorgedra en dit is ontvang met ‘n luide applous en dit alles het ook maar ge-eindig in die asblik.Dit is eenvoudig van die tafel afgevee.Soos Freek sê,daar het dadels van gekom.

Vrijburger ·

Jammer boet – die’ skippie het die hawe jare gelede al verlaat.
En terloops, ons het ‘n maatskaplike verdrag gesluit in ’94 maar die ANC het dit keer op keer verbreek en die Afrikaner se uitgestrekte hand weg geklap. Nou is ons op die punt van omgekeerde apartheid.
Jou verklaring: “Ek is ‘n trotse Suid-Afrikaner.” – Trots op wat presies, vra ek jou? Persoonlik aanvaar ek nie die identiteit nie, ek is te skaam.
Jou onderneming: “Ek gaan meer bydrae as wat ek eis.” Huh – is ons dan nie al jare lank belastingslawe nie?
Jy is verstom oor Solidariteit se gemeenskapsdienslewering? Waar was jy al die jare? O ja, ons het gewerk terwyl julle ge-bla-bla-bla en ge-kumbaya het.
En vergeet maar van die ‘white guilt’ poging. Ek is en leef: “Blank en skuldgevoel vry!”

Henk ·

Met alle respek aan Freek: hy en mense soos hy het hul tot ‘n groot mate in ‘n beskermde omgewing bevind terwyl gewone Afrikaners hul bereidwilligheid om te help bou aan ‘n “nuwe” Suid-Afrika op baie maniere bewys het maar, soos jy tereg sê was daardie uitgestrekte hand keer op keer weggeklap, letterlik en figuurlik. Dit het ek persoonlik ondervind. Dus: ek voel nie skuldig nie, is nie polities korrek nie, en sorg vir myself en my eie. As die ANC die dag tot ware inkeer kom (wat ‘n wonderwerk sal dit nie wees nie) kan ons dalk weer praat.

Snowball ·

Vrijburger en Juan, ek is beïndruk met julle mooi, reguit antwoorde want ek het my nou so gewip vir dié Afrikaner -oproep, midde die konstante, weersinwekkende aanslae teen ons as minderheidsgroep, dat wat in my gedagtes opgekom het, beswaarlik hier gesê kan word nie.

Hendrik ·

Hierdie oproep klink maar baie na die “virtue signaling” wat tans in die VSA gebeur.

Boerkind ·

Freek … en jy sê niks oor die ANC se verwoesting van my land nie? Jy meld nie die ergste vorme van rassisme en kleuronderskeid ná ’94 deur die ANC nie… niks oor die verwoesting van die ekonomie nie? Die plaasaanvalle en moorde tel net nie Freek? Ek het die hoogste respek vir jou, maar miskien moet jy so effens meer gebalanseerd kyk. Die media en regstelsel is gekaap en die leuen is besig om die die waarheid te word. Maar ek troos myself dat jy ook ‘n “invader” is soos deur ‘n swak, twyfelagtige CR onlangs geuiter is…. So Freek, kyk so bietjie dieper, want wat jy skryf is al tot vervelens toe probeer, maar daar is ‘n daadwerklike poging van die ANC om dit te keer…. per slot van sake is die verdelende, kommunistiese ideologie juis dit wat hulle in beheer hou.

Trekarbeider ·

Kom ons kyk hoe werk dit:

Ek is ’n trotse Suid-Afrikaner – van geboorte af is ek trots op my land, en veral trots op wat vermag is voor 1994

Ek verbind my om vir minstens drie jaar ’n spesiale poging aan te wend om hierdie land ’n beter plek te help maak vir almal. – ek het van kindsbeen af hard gewerk om presies dit te doen, en het nog nooit goed afgebrand, verwoes of leeg gesteel nie.

Ek gaan meer bydra as wat ek eis. – ek en ander soos ek doen dit alreeds. Ek onderhou duisende ander met my belasting geld, waarvan ek bitter min kry. Wat wil julle nog hê ?

Ek verbind my om die waardes van die grondwet te lééf. – sluit dit die “wettige diskriminasie” wat in die grondwet is in ? Solank as wat ander die waardes leef, doen ek dieselfde – dis ‘n tweerigting pad.

Die probleem is nie die maatskaplike verdrag nie – ons word gehaat vir wat en wie ons is.

Simon ·

Freek Robinson plaas ‘n wag voor jou mond. Mense soos jy, die pers , studente en hul professore wat dink hulle het die antwoord op alles en voorskriftelik wil wees en hul eie ideologie wil afdwing deur stakings, geweld en terrorisme, moet verban word. Die wereld geskiedenis is vol van bewese mislukkings soos julle.

Marthinus W ·

Waarom iemand altyd verban as hy sy reg op vryheid van spraak uitoefen? Freek dwing dit nie af nie, dis `n punt vir bespreking, onderhandeling..

Tino ·

Great artikel en ek stem helemal saam. In werklikheid is ek reeds daar, Ek gee reeds meer as wat ek eis, ek kan nie meer gee nie maar die ander 50m burgers wat nie gee nie, moet dalk ‘n bietjie gee in plaas van net die heeltyd eis.

Dus hoef ek nie iets te doen nie en beteken dit dat ek dalk net gaan baad by die want as almal gelyk moet gee het ek reeds ‘n reserwe opgebou!

Chris ·

Ek dink mnr Robinson was te lank onder die Media 24 bende se invloed. Die dae van “verlig” wees is verby en in elk geval ‘n uitgediende mode. Die ooms wie hy in die vorige bedeling met sy joernalistieke werkswyses geknyp het is nie meer daar nie. Al raad wat ek vir Mnr Robinson kan gee is, neem jou pensioen pakket en investreer dit in enige ander land behalwe hier. Jou pensioen gaan ook weldra gevat word. Geniet jou aftrede en speel met die kleinkinders. neem jou vrou op “n oorsee se besoek, want Europa gaan een van die dae nie meer lyk soos hy in die dae gelyk het toe jy vir die SAUK diens in die buiteland gedoen het nie. Sterkte swaer, en mooi loop.

Freek ·

Freek
Dankie vir almal wat kommentaar gelewer het. Onthou net dis debat, dus het elk ‘n reg om standpunt te stel sonder dat enigiemand ander behoort te beledig. My artikel is bloot ‘n poging om voor te stel hoe ons in gees en dade minstens kan probeer werk in die rigting van oplossings. Wat is die alternatief? Moet ons terug sit en aaanvaar dat geen oplossing meer moontlik is nie? Dat ons gedoem is tot stryd en dat ons in woede en wrewel teenoor mekaar leef? Natuurlik is baie dinge verkeerd en natuurlik veroordeel ‘n mens dit, maar die enisgte manier om dit op te los, is om daaroor te praat. Om te help na die soeke na oplossings. Geen oplossings is moontlik sonder die Afrikaner nie. Dis die een groep wat ‘n bogemiddelde bydrae kan en behoort te lewer.

Snowball ·

“You cannot reason with a tiger when your head is in its mouth” – nie 100% seker waar die oorsprong van dié stelling is nie, maar dit is waar die Afrikaner hom bevind. Dit is ons realiteit.

Jaco ·

in die ou Turkse Ryk het die Turkse heersers bepaal dat Islam die staatsgodsdiens is. Jode en Christene is formeel tot ondergeskikte status, sogenaamde Dhimi-status,, verlaag. Hulle het 2 keuses gehad: verlaat die Turkse Ryk of val in by die dhimi status. Die wat gebly het en dus dhimi-status gekry het, kon net sekere werk doen, kon net sekere vlakke van werksbevordering bereik en kon ook net op sekere plekke woon. Hulle belasting was ook meer as die Moslems s’n. Maar hulle het ingeval daarby, veral die Jode en baie het, dhimi-status en al, skatryk geword uit die mindere regte en beroepe wat hulle wel gehad het.
Miskien sal so iets in SA werk: keer terug na n vorm van apartheid waar wit mense die “slagoffers” is. skryf wit “mindere regte” alles formeel in die grondwet: waar ons mag woon, waar ons mag werk, hoe hoog mag ons bevorder word, wat is rassisme en presies hoe word dit gestraf, wat is nie rassisme nie.

Jakkals 25 ·

Moeilk, beide intellektueel en emosioneel om leiding te gee aan ‘n oormag wat jou openlik verag; belieg en aktief probeer benadeel.
Nodig egter, dat die situasie beredder moet word en ek lees ‘n opwelling in die begeerte om beheer te neem oor ons eie lot – dit is hoogs vestaanbaar en ek ondersteun dit ten volle.
‘n Balans tussen ‘voortbeur & opbou’ – op eie stoom – en verdere isolasie te vermei deur brûe bou, bly tog net so belangrik (en ja, uitdagend).
Ons benodig ‘n sterk, oorkoepelende (dalk effe gematigde) spreekbuis wat beide selfonderhoud en ongemaklike gesprekvoering, kan fasiliteer.
Die tyd van terugstaan (nie konfrontasie soek nie) is toenemend verby.

O wee, die gesang is uit! Die kommentaar op hierdie berig is gesluit. Kom kuier gerus lekker verder saam op ʼn ander artikel.