Suid-Afrika se polisie verloor die oorlog teen misdaad

Deur dr. Guy Lamb, Universiteit van Stellenbosch

Foto bloot ter illustrasie (Foto: EMMANUEL CROSET / AFP)

Suid-Afrika se misdaadstatistieke vir die derde kwartaal van 2023 toon dat mense steeds ʼn ernstige probleem van geweldsmisdaad in die gesig staar – veral moord en poging tot moord. Die land se moordsyfer per capita vir 2022/-23 was die hoogste in 20 jaar met 45 per 100 000 (ʼn 50% toename in vergelyking met 2012/-13).

In reaksie op hierdie krisis het die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) sy polisiëring-strategieë en -planne herkonfigureer. Tog bied hierdie benaderings baie min innovasie. Hulle bevestig meestal die manier waarop die polisie die afgelope drie dekades tipies polisiëring nagestreef het – die voer van ʼn “oorlog” teen misdaad en die “wegvee” van misdadigers.

Na my mening het die polisie ongeskikte misdaadbekampingstrategieë aangeneem.

Dit is ʼn “oorlog” wat die polisie nie op hul eie kan wen nie, want geweldsmisdaad is ʼn komplekse verskynsel. Dit vereis geheel-van-regering- en geheel-van-samelewing-benaderings. Regeringsdepartemente, groepe in die burgerlike samelewing en die private sektor behoort hulpbronne saam te voeg en op ʼn gekoördineerde wyse saam te werk. Hulle moet gelei word deur ʼn gemeenskaplike plan. Andersins sal misdaadvoorkomingspogings stuk-stuk toegepas word sonder doeltreffendheid.

Bepalers en kompleksiteit van geweldsmisdaad

Die wetenskaplike literatuur oor geweldsmisdaad in Suid-Afrika, insluitend my navorsing, dui aan dat interpersoonlike geweld tipies die uitkoms is van ʼn kombinasie van risikofaktore oor tyd.

Een daarvan is die idee dat geweld ʼn wettige manier is om konflik tussen mense op te los. Nog een is kinderervarings van geweld.

Sosio-ekonomiese elemente, soos armoede, werkloosheid en onvoldoende lewensomstandighede, ondersteun geweld – hoofsaaklik vir jonger mans. Gevoelens van stres, frustrasie en vernedering, gekombineer met dwelmmisbruik (hoofsaaklik alkohol), onbillike geslagsnorme en die beskikbaarheid van wapens (veral vuurwapens) lei dikwels tot gewelddadige gedrag.

Gegewe wat studies sê oor die bepalers van geweld, het ek tydens die Covid-19-pandemie in 2020 voorspel dat Suid-Afrika binnekort ʼn misdaadkatastrofe in die gesig sou staar. Die pandemie- en inperkingsregulasies het armoede, werkloosheid en voedselonsekerheid verhoog. Dit sal bestaande risikofaktore vir geweld vererger, soos:

  • huishoudelike geweld;
  • leerders wat die skool verlaat;
  • verminderde vooruitsigte op betekenisvolle werksgeleenthede, veral vir jong, gemarginaliseerde mans.

In 2021/-22 was daar ʼn aansienlike toename in alle kategorieë van geweldsmisdaad.

Sedertdien was daar geen vermindering in hierdie risiko’s nie, veral wat voedselonsekerheid, jeugwerkloosheid, kindermishandeling en die skooluitvalsyfer aanbetref. Die moordsyfer per capita het toegeneem van 33,5 per 100 000 gedurende die Covid-19-tydperk (2020/-21) tot 45 per 100 000 in 2022/-23.

Polisie en die voorkoming van geweldsmisdaad

Al kan die polisie niks direk aan baie van die onderliggende risikofaktore vir geweld doen nie, het studies getoon dat spesifieke polisiëringsintervensies ʼn verskil kan maak in die vermindering van geweldsmisdaad.

Die polisie kan nou saamwerk met gemeenskappe om samewerkende oplossings vir misdaadprobleme te bedink. Hulle kan ook relevante intelligensie insamel en gebruik om bewysgebaseerde misdaadvoorkomingsaksies te ontwerp en te implementeer. Dit moet fokus op die areas waar kriminele oortredings die meeste gekonsentreer is, en op die situasies wat geneig is om daardie gedrag aan te dryf.

Ingrypings vereis bekwame, voldoende hulpbronne en ʼn professionele polisie-organisasie en regverdige en doeltreffende strafregstelsel.

Sedert die 1990’s het die werk van die polisie gemeenskapsgerigte benaderings ingesluit. Beste praktyk is dat die polisie gemeenskapsveiligheidsgroepe as gelyke vennote behandel. Oplossings vir misdaadprobleme word saam geskep.

Maar die polisie se benadering was die omgekeerde. Hulle het gemeenskapsveiligheidsgroepe, soos gemeenskapspolisieforums en buurtwagte, gekoöpteer om kragvermenigvuldigers te wees. Studies het getoon dat so ʼn metode dikwels ondoeltreffend is.

Die afgelope drie dekades het die Suid-Afrikaanse polisie gemilitariseerde polisiëringsbenaderings, soos Operasie Shanela (“om te vee” in isiZulu) geprioritiseer. Hulle moedig die polisie aan om meer kragtig te wees in hul interaksies met vermeende misdadigers.

Daar is baie min bewyse wat daarop dui dat gemilitariseerde polisiëring geweldsmisdaadsyfers afbring. In plaas daarvan kan dit die publiek se vertroue in die polisie wegkalwe. Dit is beslis duidelik in Suid-Afrika, waar slegs 27% van die bevolking die polisie as betroubaar beskou (vanaf 47% in 1999).

Polisiedoeltreffendheid in die bekamping van misdaad is ook ondermyn deur dalende personeelgetalle. In 2018 was daar 150 639 polisiepersoneel, maar dit is nou 140 048. Daar was ook ʼn aansienlike afname in die polisie se reserwemag.

Hoë vlakke van misdaad het ook aansienlike druk op die strafregstelsel geplaas. Die skuldigbevindingskoerse vir geweldsmisdaad is baie laag. Byvoorbeeld, tussen 2019/-20 en 2021/-22 het die polisie 66 486 moordsake aangeteken. Hiervan het slegs 8 103 (12%) tot ʼn skuldigbevinding gelei.

Wat kan gedoen word?

Die goeie nuus is dat die regering nie uitsluitlik afhanklik is van polisiëringplanne om misdaad aan te pak nie. Dit het ook multi-departementele en bewysgebaseerde strategieë en planne ontwikkel om misdaad te voorkom. Dit is afgelei van hoofstuk 12 van die Nasionale Ontwikkelingsplan. Dit vra vir:

  • polisie om meer professioneel, gedemilitariseer te wees en in vennootskap met gemeenskappe te werk;
  • ʼn verbeterde strafregstelsel;
  • ʼn geïntegreerde misdaadvoorkomingstrategie.

In 2022 het die kabinet die geïntegreerde misdaad- en geweldvoorkomingstrategie goedgekeur. Dit poog om ʼn geheel-van-regering- en geheel-van-samelewing-benadering te bereik gegewe die multidimensionele aard van die risikofaktore wat geweldsmisdaad dryf. Verder moedig hierdie strategie die regering en ander elemente van die samelewing aan om gemeenskaplike misdaadprobleme gesamentlik aan te spreek en samewerkende voorkomingstrategieë te bepaal, veral op gemeenskapsvlak.

Daar was ook die erkenning dat verskeie staatsdepartemente (en nie net die polisie nie) nouer moet saamwerk met die burgerlike samelewing en die private sektor om misdaadvlakke af te dryf.

Die probleem is dat die implementering van die strategie in limbo is. Geen staatsagentskap was bereid om verantwoordelikheid daarvoor te aanvaar nie. Dit is omdat daar geen direkte begrotingstoewysing is nie, gegewe die hoogs beperkte regeringsbeurs.

Hoë vlakke van misdaad en lae vlakke van polisiëring het ʼn aansienlike negatiewe uitwerking op ekonomiese prestasie. Om dus voldoende hulpbronne te belê om die geïntegreerde misdaad- en geweldvoorkomingstrategie uit te voer, sal nie net geweldsmisdaad verminder nie, maar ook bydra tot ekonomiese groei.The Conversation

Hierdie artikel het eerste op The Conversation verskyn.

Hierdie plasing is deur ’n onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ’n vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

14 Kommentare

Anel ·

Ek stem nie volkome saam met hierdie artikel nie. Die gemeenskapspolisieforums is na my mening ‘n mislukking. Die mense is veronderstel om oë en ire te wees. Maar in ons gemeenskap wil hulle die werk van die polisie en privaatveiligheidsdienste oorvat. Hulle meng orals is, vertrap tonele en gee inligting oor operasies uit. As hulle dan nie betrek word nie is hulle kwaad. Waar hulle nie betrek word nie, word operasies suksesvol uit gevoer. Al wasroor dit vir hulle gaan, is hulle ego. Spog by die volgende kuier dat hulle die daai en die ander so gevang en geklap het. Maar hulle vergeet dat dit die rede is hoekom die saak uit gegooi word. Niks met bekamping van misdaad te doen nie of om gemeenskap te dien nie. Ryk mens met geld wat ‘n ander stokperfjie beoefen. Lei polisie behoorlik op, dis nie net ‘n “job” nie. Stel die regte mense aan. Hoe lede verantwoordelik vir beskadings en vuurwapens wat verlore gaan. Open weer spesialis eenhede. Net ‘n begin en voorstel.

Michael ·

Solank as wat die meerderheid polisielede self korrup en misdadigers is sal geen plan en strategie werk nie. Natuurlike sit ons ook met ‘n korrupte president en korrupte ministers en leiers in die “polisie en regstelsel”.Die meeste moorde en misdade word met die hulp van die “polisie” uitgevoer. Die situasie sal nooit verbeter terwyl die huidige regime aan bewind is nie

George ·

@Anel, die gemeenskapforum by ons is weer fantasties, so ek stem nie saam jou of die artikel saam nie.

Manie ·

Covid kan sekerlik nie die blaam vir alles wat verkeerd gaan dra nie. Ek wonder wat gaan uitdop na vanoggend se onthullings oor die weermag se spesmagte wat by ontvoering en sluipmoorde betrokke is.

electricmango ·

Natuurlik is die mag korrup. Kyk maar net hoeveel van hulle is betrokke by CIT rooftogte.
Hulle voorsien wapens aan plaas moordenaars. Hulle hijack trokke en karre asof dit deel van hulle opleiding is. Daar is geen respek vir die belasting betaler nie, wanneer jy by ENIGE polisie stasie instap word jy aangekyk asof jy die misdadiger is en dan moet hulle eers die slap chips en russians weg sit om jou te help.

Danie ·

Die feit dat die SAPS die stryd teen misdaad verloor is ou nuus, hulle is al vir baie jare aan die verloor kant.

Impact ·

My antwoord is bring eenhede soos Eenheid 19 terug. Dit was die manne wat nie twak gevat het nie. Ons kan nie misdaad bestry met SAPD lede wat self misdadigers is nie, die SAPD het ‘n politieke mag geword en hulle is nie meer daar om die gemeenskap te bedien of by te staan nie.

Niklaas ·

Die nie lekker om sulke artikels te lees nie , al is die stryd alreeds verlore.

Jack ·

Hierdie stryd is verlore.Hartseer om te aanvaar maar dit is waar.Niks gaan verander of kan verander voordat ons nie eers ‘n nuwe regering kry met kundige mense in beheer nie.

Blikkies ·

Hulle voorstelle gaan nie werk nie. My mening, raak onmiddelik ontslae van die dooie hout, korrupte en ongeletterde polisielede. Dank af die ‘Kaders’ in sleutel posisies, raak ontslae van onbevoegde senior bestuur en bevelvoerders wat nog nooit op soolvlak in die Polisie gewerk het nie. Bring terug die spesialis eenhede, Moord & Roof, SANAB, Voertuig diefstal eenhede, Goud en Diamant takke, Onluste eenhede, Eenhede vir bedreigde spesies, Betaal hulle behoorlik en gebruik hulle om nuwe lede op te lei, her-instel die gevorderde speurder kursusse., En begin die hele lot met behoorlike basiese opleiding. Dit is dan maar net om te begin.

OW ·

Hierdie wat jy noem is 100% korrek,maar dit sal nooit onder die huidige regering plaasvind nie.Tyde s Jackie Selebe se termyn as Polisie Komissaris is al jou genoemde inligting oor die Polisie eenvoudig afgeskaf en sal so bly tot daar nuwe regering strukture is,en die nuwe regering of koalisie ernstig is om ‘n omdraai strategie in plek te kry.SA was oppad na eerste wêreld status,maar sedert 1994 is die pad afdraande en ploeter rustig voort.

koos ·

Meeste weet dat ‘n vis by sy kop af ondertoe begin vrot. As jy SAPS wil regkry, begin by die vis se kop in hierdie geval.

Chris ·

Ek wil nie te krities oor die SAPD wees nie. Daar is egter uitsonderings. Ek is nou nie een wat gereeld met die polisie te doen het nie, wil ook nie en hoop ook om nie van hul optrede afhanlik te wees nie. Die Ingelse spreekwoord lui mos, “if you can’t beat them, join them”

O wee, die gesang is uit! Die kommentaar op hierdie berig is gesluit. Kom kuier gerus lekker verder saam op ʼn ander artikel.