US-taalbeleid: Dis ʼn tragedie, maar ons moet vorentoe kyk

Saam met honderdduisende Afrikaners en ander Afrikaanssprekendes wat hulself nie as Afrikaners beskou nie, is ek hoogs ontsteld oor en woedend kwaad vir die regters van die konstitusionele hof wat artikels 29, 30 en 31 van die Grondwet deur die bril van ’n ANC-narratief vertolk het.

Ek verwys nou na hul uitspraak oor die Gelyke Kanse-saak rakende die taalbeleid van die Universiteit Stellenbosch. As ’n mens dit van alle tierlantyntjies en kantstrokies stroop, kom dit hiérop neer: Die Universiteit Stellenbosch mag maar verengels.

Dis egter belangrik dat ons dit nie emosioneel benader nie, maar koud en rasioneel. Dan moet jy toegee dat ’n deel van die uitspraak wel deeglik meriete bevat. Kom ons kyk daarna.

Die regters se logika berus op die argument dat verreweg die meeste swart studente Engels verstaan, maar nie Afrikaans nie. Daarteenoor verstaan alle Afrikaanssprekende studente Engels.

Daaruit spruit voort dat die gebruik van Afrikaans in lesings die swart studente uitsluit. Die gebruik van Engels sluit nie Afrikaanssprekendes uit nie, en aangesien die praktiese uitsluiting van enige groep op diskriminasie neerkom, druis dit in teen die Grondwet.

Uiteraard mag Afrikaans, of welke taal ook al, nie as rookskerm vir diskriminasie teen swart mense of welke groep ook al gebruik word nie. Daar is Afrikaners wat dit graag sou wou doen, maar tussen hul ore dink ek 99% van ons almal weet daardie tyd is onherroeplik verby.

Op sigself kan ek die regters se logika dus volg. Maar hulle het hier gestop. Hulle het nie besin oor hoe die beswaar deur innoverende denke oorkom kan word nie. Die een manier is simultaan-fluistertolking. Dis sekerlik nie ideaal nie, maar waar dit op Stellenbosch en die Potchefstroom-kampus van die Noordwes-Universiteit toegepas is, het dit blykbaar taamlik goed gewerk.

Die Konstitusionele hof van Suid-Afrika (Foto: Stefan Schäfer, Lich – eie werk,via Wikemedia Commons)

Vir die tweede het ek gekyk na hoe internasionale topuniversiteite die taal- en uitsluitingskwessie benader. Op die webwerf van die Universiteit Heidelberg in Duitsland staan uitdruklik: “Die onderrigtaal in alle graadkursusse sowel as die meeste Magisterstudies aan die Universiteit Heidelberg is Duits. Die onvermydelike voorwaarde vir ’n suksesvolle studie is dus baie goeie kennis van Duits.”

Heidelberg bodder nie eens om voornemende studente in staat te stel om die taal te leer nie. By navraag kan só iemand ingelig word waar dit kan gebeur, en wanneer hy of sy die nodige sertifikaat het, kan die inskrywing as student volg.

Die Sorbonne-universiteit in Parys is marginaal toegeefliker: “Voordat mense vir studie na Frankryk kom, is dit belangrik om Frans voldoende te beheers (geskrewe en mondeling).” Voornemende buitelandse studente kan wel ’n Franse taalkursus aan die universiteit volg, en eers as hulle dit geslaag het, kan hulle verder gaan.

Iets soortgelyks geld vir die Staatsuniversiteit van Moskou. Voornemende buitelandse studente word verwys na die universiteit se Instituut van die Russiese Taal om ’n taalkursus te volg. Nadat dit suksesvol afgelê is, kan jy ’n graadkursus aan die universiteit volg.

Die oudste bestaande universiteit in Europa, dié in Bologna in Italië, bied weliswaar spesiale kursusse in Engels vir internasionale studente aan, maar ook hier moet voornemende studente ’n universiteitskursus in die Italiaanse taal slaag.

Selfs die Universiteit van Kaapstad sê kategories op sy webwerf: “English proficiency is a requirement for study at the UCT.” Die universiteit bied wel Engelse taalkursusse aan vir diegene wat nie Engels voldoende magtig is nie.

Toegegee, dié voorbeelde – daar is talle meer – is nie heeltemal dieselfde as die situasie in Suid-Afrika nie. Duits is die inheemse taal in Duitsland en word deur 99% van die mense gepraat; Afrikaans het van oor die see gekom en is verinheems, maar ’n groot deel van die bevolking praat hom nie.

Maar bogenoemde voorbeelde dui wel aan hoe taal as uitsluitingsmeganisme oorkom kan word.

Die antwoord is, altans in teorie, eenvoudig: Bemagtig die studente om Afrikaanse klasse te kan volg. En as hulle die taal dan só verskriklik haat dat hulle weier om meer as twee woorde op Afrikaans te praat, dan is die antwoord baie redelik: Daar is ’n menigte ander universiteite in Suid-Afrika waar hulle na hartelus in hul aanbidding van die taal van die Engelse imperialisme kan swelg. Maar nee, Stellenbosch moet opsluit ook Engels word.

Onthou dat die meeste inwoners van die Wes-Kaap Afrikaans is. Daar is reeds twee Engelstalige universiteite – die Universiteit van Wes-Kaapland (UWK) en die Universiteit van Kaapstad (UK) – in die provinsie. Waarom mag Stellenbosch nie minstens deels Afrikaans wees nie?

Taal is ’n onvermydelike praktiese probleem aan enige onderriginstituut, van laer skole tot universiteite, veral in ’n meertalige land soos Suid-Afrika. Daarby mag taal nie as meganisme aangewend word om mense uit te sluit nie.

afrikaans-sal-bly

Foto: Stellenbosch Lente/Facebook.

Maar in hemelsnaam, geagte regters, hoekom volg julle dan outomaties die ANC-ideologie? In hul uitsprake het die regters weliswaar begrip getoon vir die noodsaak van moedertaalonderwys, maar in hul eindgevolgtrekking vervolgens ’n streep deur hul eie redenasies getrek.

Die punt is dat daar wel deeglik metodes bestaan om die as sulks geldige uitsluitingsargument te oorkom, mits jy gewillig is om innoverend te dink en nie soos ’n skoothondjie agter die ANC aan te drentel nie. Maar in hul uitsprake kon ek nie eens sien dat die regters hoegenaamd bewus was van sulke metodes nie.

Dis ’n tragedie. Die regters van die konstitusionele hof, wat veronderstel is om die Grondwet te bewaak, verkrag dit. Wat sê dit van die regstaat in ons land? Wat sê dit van die regters? Dit word des te erger deurdat die verengelsingsproses aan die meeste gewese Afrikaanse universiteite gedryf is deur Afrikaanssprekende rektors wat bereid was om hul moedertaal se keel willens en wetens af te sny. Hul name sal in die geskiedenis ingebrand word.

Nou ja, gedane sake het geen keer nie. Wat gebeur het, het gebeur, en ons moet vorentoe kyk. ’n Eeu gelede het sake ook donker vir Afrikaans en die Afrikaners gelyk. Toe het ons voorvaders met groot wilskrag en energie skouer aan die wiel gesit en Afrikaans van ’n kombuistaal opgehef tot een wat sy plek kan volstaan op akademiese vlak, as onderrig-, handels- en owerheidstaal. Dit was ’n ongelooflike prestasie, al moet onmiddellik bygesê word dat die destydse uitsluiting van die bruin mense ’n groot fout was.

Mits ons daardie fout nie herhaal nie, kan ons weer die wonder van Afrikaans laat herleef. Byt vas. Solidariteit se Plan B, met inbegrip van Akademia, lyk na die aangewese strategie.

Hierdie plasing is deur ʼn onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Leopold Scholtz

Meer oor die skrywer: Leopold Scholtz

Leopold Scholtz is 'n onafhanklike politieke kommentator en historikus. Hy is al sedert 1972 as joernalis en historikus werksaam.

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

21 Kommentare

jongste oudste gewildste
Judge Dredd

Leopold – Afrikaans het nie van oor die see gekom nie. Sy ontstaan is hier in SA.

Stephan de S

Dankie Leopold, ek onderskrywe elke woord v jou. Ek glo dat deur goeie leierskap,wat besig is om orent te kom—te midde v vele nydigheid — ons ook , op n manier waarvoor ons nie skaam hoef te wees nie, om en oor hd stuikelblok sal kom. Ek wil graag Afrikaans sterwe eendag.

Hendrik

Enige skenkings van Nederland om ons Afrikaanse instansies te befonds? Geld om lektore te lok om ander studierigtings te begin is ook nodig. Daar is natuurlik Soltech, Akademia en Aaros vir onderwys. Ons maak staat om julle in die buiteland om ons te help. Ons het julle gehelp in die verlede met ordentlike onderwys en daarom kon julle vestig in die buiteland. Bietjie terug ploeg…

Feite

Solidariteit se plan met akademia was die strategie voor die afriforum vs UV hofsaak tragedie, want tydens die saak was dit duidelik dat dit die aangewese strategie gaan wees met afriforum wat alles in hulle vermoe gedoen het om n ongunstige uitslag vir afrikaans te bekom. Die uitspraak van UV hofsaak het reeds toe die begin van die einde van afrikaans en afriforum/solidariteit aangewese strategie wat gevolg word, aangedui. Dit was toe reeds duidelik dat diegene wie veg vir die behoud van afrikaans by universiteite (by verre een van die Afrikaner se grootste erfenis nalatings), eintlik besig was om te… Lees meer »

Petrus

Die US- taalbeleid is nietig teen dit wat nog gaan kom.