Nuuskommentaar: Russiese kernreaktors: Hier is die KERN van die probleem

Suid-Afrika se Koeberg-kernkragstasie

Suid-Afrika se Koeberg-kernkragstasie

Ontleders is nog besig om hul feite agtermekaar te kry voor reageer word op die onverwagse ooreenkoms tussen Suid-Afrika en Rusland dat dié twee lande ’n ooreenkoms gesluit het waardeur Suid-Afrika na beraming meer as R500 miljard gaan opdok vir agt kernreaktors wat op Russiese tegnologie geskoei is. Die ooreenkoms sluit Russiese finansiering in. Is dit goeie nuus of gaan ons die e-tol-sage in ’n ander gedaante herleef?

Die storm het egter reeds begin. Terwyl die regering die “strategiese ooreenkoms” loof, het die DA aangedui dat hy die hof gaan nader vir die tersydestelling van die ooreenkoms omdat behoorlike tenderprosedures nie gevolg is nie.

Jan de Lange van Media24 berig ook dat kenners meen die koste kan uiteindelik dubbel beloop van die sowat R500 miljard wat nou beraam word, en dat die verbruikers hulle sal moet staal vir fris jaarlikse opwaartse aanpassings. Die Nasionale Ontwikkelingsplan, wat twee jaar gelede voltooi is, sluit ook kernkrag as toekomstige opsie uit omdat die land dit nie kan bekostig nie. De Lange verdien ʼn pluimpie omdat hy die media so vinnig gerat gekry het om sy waghondfunksie oor die gebeure te laat speel.

Die ooreenkoms is veral onverwags omdat Suid-Afrika in Desember nog aangekondig het dat die fokus gaan skuif na hernubare energiebronne. Suid-Afrika is ryk aan son- en windkragpotensiaal, terwyl samewerkingsooreenkomste met lande aan die Kongorivier ook ’n enorme potensiaal bied – nie net vir Suid-Afrika nie, maar vir die streek.

Die agt kernreaktore se potensiaal moet ook in perspektief beskou word. Die Medupi- en Kusile-kragstasies, beide steenkoolkragopwekkers, sal saam 9 500 MW kan opwek. Volgens berigte sal die agt nuwe kernkragsentrales saam teen 2030 sowat 9 600 MW krag lewer, dus nét meer as die twee steenkoolkragsentrales saam. Dit lyk nie na gesonde sake doen nie. (Die bestaande Koeberg-kernaanleg voorsien in sowat 5% van Suid-Afrika se elektrisiteitsbehoeftes).

Uit die beriggewing wil dit ook voorkom of Suid-Afrika teen 2023 minstens ten dele reeds van dié nuwe kernenergie kan gebruik. Dan word egter aanvaar dat die regering die probleme met stakende werkers wat projekte tot in die oneindigheid in vertraag (en terselfdertyd enorme skade aanrig) binnekort onder die knie sal kry. Anders gaan Rusland sterk in die versoeking wees om sy eie werkers saam te bring vir die bou van die installasies.

Beide Suid-Afrika en Rusland word erg deur inflasie geteister. In Augustus het Rusland se inflasiekoers 7,6% beloop, maar voorlopige aanduidings is dat die Weste se sanksie teen Rusland reeds enorme opwaartse druk plaas. Terwyl dit kan beteken dat Suid-Afrika besonder baie sal moet terugbetaal aan die Russiese finansiering van die projek, kan hierdie inflasie-faktor die bestaande privaat inisiatiewe wat fokus op die opwekking van sonkrag en windkrag minstens moontlik gedeeltelik teen onbillike kompetisie van die nuwe kernkragtoetreding beskerm.

Dit lyk in hierdie stadium of die Russe die kernkragsentrales uit eie finansiering sal oprig en bedryf, en dat Eskom in wese die krag sal koop tot die finansiering verhaal is.

Dat die projek, as dit realiseer, baie werksgeleenthede sal skep, is ’n gegewe, mits dit nie die bestaande privaat inisiatiewe van skoon, hernubare bronne se mat onder hulle uitruk, en dalk selfs potensieel meer bestaande en toekomstige werksgeleenthede verlore laat gaan nie. Kernkragsentrales word tradisioneel langs die kus opgerig om seewater vir afkoeling te gebruik, terwyl veral sonkrag werksgeleenthede in die binneland skep. ’n Mens kan al klaar die land se ekoloë by wyse van spreke hoor opwarm oor die ligging van hierdie nuwe kernkragopwekkers.

Die blote feit dat Suid-Afrika nie van ’n erkende tenderprosedure gebruik gemaak het nie, laat dadelik vrae ontstaan of die land nie weer op ʼn omstredenheid soos met die wapentransaksie afstuur nie. Rusland word as die 127ste mees korrupte land ter wêreld beskou, terwyl die 72ste plek waarheen Suid-Afrika die afgelope aantal jare skouspelagtig getuimel het, ook nie juis baie vertroue vir transaksies met skoon hande inboesem nie. En dan is daar nog die hele Nkandla-affêre.

Net heeltemal te veel onbeantwoorde vrae hang in die lug, voor enige ontleder entoesiasties oor die aangekondigde projek van opgewondenheid sal op en af spring. Plaas ’n behoorlike, gewaarborgde sakeplan op die tafel, laat ʼn span kundiges die ooreenkoms met ’n fyn kam deurwerk om die mededingendheid daarvan teen ander potensiële leweransiers soos Frankryk opweeg, verskaf versekerings aan die privaat beleggers in son- en windenergie wat groot buitelandse lenings aangegaan op sterkte van waar hulle in die Nasionale Ontwikkelingsplan inpas, en sake lyk dan dalk tog rooskleurig.

Maar op die oomblik lyk dit of die regering nog nie genoeg uit die openbare verset teen e-tol en erg voordelige buitelandse beleggings (vir die beleggers) geleer het nie – veral waar die buitelanders dan nog besonder lonende kontrakte vir die bedryf ook losslaan nie.

Dit help ook nie dat Gwede Mantashe, sekretaris-generaal van die ANC, allerhande geluide maak wat klink of hy dit daarteen het dat die parlement sy rol moet kan vervul om politici te dwing om deursigtig te wees nie. As die parlement sy verantwoordelikheid om die politici verantwoordbaar te hou nie kan vervul nie, is die demokrasie in wese daarmee heen.

Verwag dus dat die burgerlike samelewing die hakskene behoorlik sal inslaan.

As pres. Jacob Zuma die Russiese beer se pels wil streel, kan dit immers nie (al weer) ten koste van die land wees nie.

Herman Toerien

Meer oor die skrywer: Herman Toerien

Herman Toerien is ‘n veelsydige vryskutskrywer van Bloemfontein. Hy het ‘n Honneurs in Politieke Wetenskap, en kwalifikasies in Politieke Wetenskap, Staatsreg, Arbeidsreg en Ekonomie. Artikels en rubrieke uit sy pen het al in meer as 20 publikasies verskyn.

Deel van: Nuuskommentaar, Tegnologie

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

17 Kommentare

jongste oudste gewildste
fritzoos

Dit isterugbetaling vir hul ondersteuning van die struggle.

Louis van Niekerk

Die blote feit dat Suid-Afrika NIE van ’n ERKENDE tenderprosedure gebruik gemaak het nie, laat dadelik vrae ontstaan of die land nie weer op ʼn omstredenheid soos met die wapentransaksie afstuur nie. Rusland word as die 127ste mees korrupte land ter wêreld beskou, terwyl die 72ste plek waarheen Suid-Afrika die afgelope aantal jare skouspelagtig getuimel het, ook nie juis baie vertroue vir transaksies met skoon hande inboesem nie. En dan is daar nog die hele Nkandla-affêre. KORRUPSIE Die Nasionale Ontwikkelingsplan, wat twee jaar gelede voltooi is, sluit kernkrag as toekomstige opsie uit omdat die land dit nie kan bekostig nie.… Lees meer »

Deon de Swardt

Ek vertrou hierdie initiatief sal die FRACKING projek kelder ?

Jakoos

As julle en julle geliefde DA die proses om meer kragsentrales op te rig gaan vertraag en die krag al hoe meer en al hoe langer afgaan – veral in die winter – sal ons julle braai oor die kole van verkiesingstyd. Hierdie stories oor herwinbare bronne soos son- en windstelsels klink mooi, maar die werklikheid is dat die dinge sukkel om behoorlik aan die gang te kom en self bykomende probleme het – soos die windstelsels wat in dele van die VSA reeds reenvalpatrone beinvloed. Kernkrag is eenvoudig die enigste oplossing vir die toekoms – en eintlik moet die… Lees meer »

Anto

Dit klink baie makliker as elke mens net een kind het; dan het ons nie nog krag nodig nie. Hoekom moet ons 7 miljard wees om te oorleef?