‘Daar bestaan geen onteieningslys nie’

Ernst Roets, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum. Foto: Reint Dykema

Die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming sê daar bestaan nie ʼn lys van eiendomme wat geoormerk is om sonder vergoeding onteien te word nie.

Dit kom te midde van wydverspreide kommer onder boere en grondeienaars nadat ʼn lys gister aan die lig gekom het met die name van 195 plase, kleinhoewes en erwe wat na bewering deel sal vorm van ʼn “toetssaak” om sonder vergoeding onteien te word.

Dié lys is deur die burgerregte-organisasie AfriForum bekendgemaak wat aanvoer die lys is ʼn interne dokument van die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming wat die organisasie deur ʼn betroubare bron bekom het. Dit kom in die lig van berigte vroeër vandeesmaand dat die ANC ná sy twee dag lange lekgotla van die nasionale uitvoerende komitee glo 139 plase uitgekies het wat hulle oor die volgende paar weke sonder vergoeding wil onteien.

AfriForum het Sondag beklemtoon dit is nie vir die organisasie moontlik om met 100% sekerheid vas te stel of die lys in sy besit wel die finale lys van eiendomme is wat deur die staat geoormerk is vir onteiening sonder vergoeding nie, maar meen dat die lys waarskynlik korrek of minstens ʼn voorlopige lys van eiendomme kan wees.

Linda Page, woordvoerder van die departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming, het Maandag ontken dat daar enige planne is om ʼn “toetssaak” vir onteiening sonder vergoeding te doen. “Daar bestaan doodeenvoudig nie so lys nie. Ek weet nie waar AfriForum aan hierdie lys kom nie, daar bestaan geen lys nie,” het Page aan Maroela Media gesê.

“Ons wetgewing laat nie toe vir onteiening sonder vergoeding nie. Indien ʼn plaas of grond onteien word, word die eienaar heel eerste met ʼn onteieningskennisgewing bedien en dra hy dus onmiddellik kennis daarvan. Daarna volg daar ʼn lang proses van heen-en-weer, waarvan sommige sake tot jare kan duur en soms in die hof draai, voordat die grond mét vergoeding onteien word,” sê sy.

“Selfs indien ʼn grondeienaar onteiening teenstaan en hy verloor die saak, word billike vergoeding vir sy grond in sy bankrekening inbetaal. Daar bestaan nie iets soos iemand wat nog rustig op sy stoep ʼn koffie sit en drink en dan daag daar mense op en sê ons onteien nou jou grond sonder vergoeding nie. Daar is nie so iets nie.”

Page sê daar is ook gewoonlik grondige redes vir plase wat onteien word, byvoorbeeld dat daar ʼn grondeis op die plaas is.

Maite Nkoana-Mashabane. Foto: Flickr/GovernmentZA

Sy het bygevoeg dat die departement wag dat die parlementêre proses om die moontlikheid te ondersoek om die grondwet te wysig om onteiening sonder vergoeding moontlik te maak, afgehandel word voordat daar enige stappe in die verband gedoen sal word. “Onteiening word met vergoeding gedoen totdat ons ʼn ander mandaat ontvang. Ons weet nie wat in die toekoms gaan gebeur nie. Maar vir die oomblik is daar geen ruimte in ons wetgewing vir onteiening sonder vergoeding en daarom doen ons dit nie.”

Page het AfriForum gekritiseer dat die organisasie die lys bekendgemaak het en gesê dit was ʼn “uiters onverantwoordelike en onsensitiewe” ding om te doen. “Baie grondeienaars is weerloos of bejaard en moet nou met skok lees dat hul eiendom sonder vergoeding onteien gaan word. Dit is net verkeerd om op só manier paniek onder mense te veroorsaak.”

AfriForum het intussen ’n beroep gedoen op Maite Nkoana-Mashabane, minister van landelike ontwikkeling en grondhervorming, om uitsluitsel te gee oor die lys van plase wat die departement vir onteiening sonder vergoeding sal teiken.

Ernst Roets, adjunk- uitvoerende hoof van AfriForum, het verwys na Nkoana-Mashabane se uitspraak vroeër vanjaar dat die departement nie die eienaars van die geteikende plase daarvan in kennis wil stel nie omdat hulle nie wil hê dat dié eienaars op ’n regstrategie moet kan voorberei nie. Hy het gesê dit is in teenstelling met die departement se bewerings nou dat daar geen waarheid in die lys steek nie en dit is duidelik dat die departement ’n geheimhoudingstrategie volg.

Roets sê dat die onduidelikheid maklik uit die weg geruim kan word as die departement in die eerste plek verduidelik waarom hierdie lys, wat gister deur AfriForum gepubliseer is, in die departement gesirkuleer word; en tweedens deur die onderneming te gee dat geen van die gelyste eiendomme deur die departement geteiken sal word vir onteiening sonder vergoeding nie.

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ’n vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Die kommentaar op hierdie berig is gesluit. Kom kuier gerus lekker verder saam op ʼn ander artikel.

50 Kommentare

jongste oudste gewildste
Diefie

Dink die regering regtig ons glo hulle!

Alida

Iemand span die wa voor die perde. Ontspan

LOUIS

Erns julle het omtrend hulle hokkie geskud. Die aanvanklike getal van 139 komende van die ANC moet daar spesifieke eiendom in die oog wees. Hoop Ramaphosa kyk ‘n bietjie hoeveel skade hulle beleid doen. Die rand was gister anderkant R15 teenoor die dollar. DIE ANC HET DIE WITMAN EN BOERE SE VYAND GEWORD EN DUS MOET ONS PARAAT WEES

Dirk

Ek is baie bekommerd oor populistiese uitsprake,wat is volgende op die eis lys.

marous

Nou backpedal hulle . Wie sal die lys uit die duim suig ?Die dame met die siniese glimlag het openlik verklaar dat hulle nie sal wag vir wetgewing nie. Hoeveel leuns en bedrog het die regerende party aangevang ? Hoeveel leuens en bedrog het instansies soos Afriforum al oopgevlek ? Wie is dan meer geloofwaardig ?