Dié bevinding bevestig nuwe BEE-fase in SA

Argieffoto

Die BBBEE-kommissie se bevinding oor die MTN Zakhele-Futhi-transaksie raak duisende maatskappye in Suid-Afrika en bevestig dat ʼn nuwe, verskerpte fase van BBBEE op hande is. Só sê Piet le Roux, uitvoerende hoof van Sakeliga, op grond van voorlopige ontleding deur dié organisasie se regs- en navorsingspan.

Die kommissie se bevindinge hou omvattende korporatiewe ontwrigting vir die Suid-Afrikaanse ekonomie in, sê Le Roux: “Die MTN-bemagtigingstransaksie was op die oog af in lyn met die beste praktyke in BEE en die Wet op Breë-Basis Swart Ekonomiese Bemagtiging (Wet op B-BBEE). Duisende transaksies, insluitende die van JSE-gelyste maatskappye, is op soortgelyke wyse gestruktureer – en die risiko’s wat hierdie bevinding inhou is dus nie beperk tot die MTN Groep, en sy aandeelhouers, se belange nie.”

Le Roux sê die kommissie fouteer klaarblyklik in hul bevindinge en oorskry met hul aanbevelings die perke van hul bevoegdhede: “Die bevindinge en aanbevelings van die kommissie druis in teen beginsels van die maatskappyereg. Dit verteenwoordig ʼn waninterpretasie van die Wet op B-BBEE. Dit ignoreer die quid pro quo wat behoort te geld wanneer BEE-aandeelhouers aandele teen groot afslag bekom. Dit eis openbare verskonings van ʼn maatskappy en sy werknemers wat binne die bestek van hul professionele oordeel en fidusiêre pligte opgetree het. En dit verhoog die risikoprofiel van BEE-transaksies sodanig dat maatskappye in Suid-Afrika nou meer as tweemaal sal dink voordat hulle deelneem aan ʼn spel waarvan die reëls voortdurend verander.”

Le Roux wys daarop dat die uitspraak pas in ʼn patroon van verskerpte en toenemend onredelike BEE-vereistes in Suid-Afrika: “BEE behoort grondig herbedink te word: vir ʼn wet wat bedoel sou wees om wyer en groter ekonomiese voorspoed te bring, slaag dit nie.

Sakeliga waarsku reeds die afgelope agtien maande dat ʼn nuwe, verskerpte en meer skadelike fase van BEE voorlê. Verwikkelinge in hierdie fase sluit die volgende in: In April vanjaar het Zodwa Ntuli, BBBEE-kommissaris, die oorgrote meerderheid van trust-gestruktureerde BEE-bemagtigingstransaksies as ongeldig bestempel. In Februarie het president Cyril Ramaphosa die Mededingingswysigingswet onderteken, wat BEE nou by mededingingsreg inkorporeer. In Mei het minister Rob Davies verskerpte BEE-kodes gepubliseer. In 2017 het wysigings (ingestel onder die destydse minister van Finansies Pravin Gordhan) aan die staat se voorkeurverkrygingsregulasies in werking getree, ingevolge waarvan staatsentiteite soos Eskom vandag die mag het om wit kontrakteurs by voorbaat uit te sluit van tenders. En so kan die lys aangaan.

Sakeliga se regs- en navorsingspan stel tans verdere ondersoek na die kommissie se bevindinge in en sal wanneer gereed ʼn openbare inligtingsessie daaroor aanbied. Aandeelhouers, sakelui en belanghebbendes wat graag uitgenooi wil word of op hoogte wil bly kan inteken op Sakeliga se verspreidingslys vir inligting oor BEE, op www.sakeliga.co.za/brandpunte/bee.

Voorlopige ontleding deur Sakeliga se regs- en navorsingspan identifiseer onder meer die volgende vier problematiese aspekte van die bevindinge.

  1. Die kommissie poog om vir aandeelhouers, en in hierdie geval ʼn minderheidsaandeelhouer met ʼn 4%-belang, meer regte te gee as wat sulke aandeelhouers normaalweg kragtens die maatskappyereg sou ontvang.
  2. Die poging om ʼn buitensporige inspraak aan MTN Zakhele-Futhi in die MTN Groep te gee is in stryd met artikel 1 van die Wet op B-BBEE, omdat die artikel nie aan BEE-aandeelhouers die reg gee om meer seggenskap te bekom as wat hul belang normaalweg sou regverdig nie.
  3. Aangesien ras die oorwegende gronde vorm waarop die kommissie aan MTN Zakhele-Futhi ʼn buitensporige inspraak in die beheer van die MTN Groep wil gee, kom dit neer op politieke verheffing van een tipe aandeelhouer bo ʼn ander.
  4. Die kommissie maak inbreuk op die kontrakteervryheid van die partye sodanig dat BEE-ooreenkomste voortaan veel moeiliker op ʼn wedersyds aanvaarbare grondslag gesluit sal kan word. So, byvoorbeeld, was die uitreiking van MTN Zakhele-Futhi-aandele in die eerste plek gedeeltelik deur MTN self befonds, wat in ruil vir sekere voorwaardes ʼn verwatering van bestaande eienaarsekwiteit daargestel het. Die voorwaardes se bedoeling is om te voorkom dat die BEE-entiteit nadelige transaksies aangaan wat die langdurigheid van die BEE-transaksie kan beperk, of deur hul direksie en aandeelhouers besluite neem wat nadelig vir die moedermaatskappy is. Die inbraak op die kontrakteervryheid van die partye, wat neerkom op ʼn nademaalse verwatering van ekwiteit en billike inspraak vir bestaande aandeelhouers, maak BEE-transaksies, ironies genoeg, nog onaantrekliker vir meeste maatskappye.

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

25 Kommentare

jongste oudste gewildste
Boy van die Suburbs

BEE is gebaseer op die Afrika gesegde: “Krap my rug, en dan krap ek joune” Kaderontplooiing!!

George in Bloem

En so sal die spul parasiete voortfletter tot daar dan uiteindelik ook van die res van ekonomie,wat nog oor iscen so so funksioneer,bokkerol oor is nie.En as die blanke dan nou uiteindelik van net mooi alles uitgesluit word,wat dink die klomp onbevoegde korruptes in beheer gaan die uiteinde van dit alles wees? Of dink hulle ooit daaraan?

Andreas

Maar ons moenie bekommerd oor die gevolge van die BBBEE wees nie, ons president se superstede en die volgende soos by hierdie skakels sal onder andere die wa deur die drif trek:

https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/stappe-vir-afrika-vryhandelsgebied-verwelkom/

https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-skilder-rooskleurige-prentjie-oor-mynbou-toekoms/

60 mynbouprojekte oor 3 jaar wat 32,000 werksgeleenthede sal skep.

sweis

Dit is diskriminerende wette gebaseer op velkleur, en ons aanvaar dit na 25 jaar se sogenaamde demokrasieë, hoekom??

Maljan

Easy come easy go. No regrets want daar was ten eerste nie betaal of gewwrk voor nie. Geniet dit.