Gʼn kwytskelding van finansiële syfers vir Eskom

Enoch Godongwana, minister van finansies (Foto: Elmond Jiyane/GCIS)

Enoch Godongwana, minister van finansies, het bepaal dat Eskom nie ʼn gedeeltelike kwytskelding van artikel 55(2)(b)(i) van die Wet op Openbare Finansiële Bestuur (PFMA) en Tesourieregulasie 28.2.1 toegeken sal word om onreëlmatige, vrugtelose en nuttelose uitgawes en materiële verliese as gevolg van kriminele optrede in sy jaarlikse finansiële state bekend te maak nie.

“Die minister erken die toewyding van die Eskom-raad en -bestuur om bedrog en korrupsie te bekamp en te ontbloot, asook die bykomende nakoming- en verslagdoeningslas wat deur Eskom en ander staatsbeheerde ondernemings (SBO’s) in die gesig gestaar word,” sê Cleopatra Mosana, woordvoerder van die nasionale tesourie in ʼn verklaring.

Nietemin is dit die siening van die minister dat Eskom operasioneel meer moet doen om die omvang van bedrog en korrupsie te verminder voordat so ʼn vrystelling oorweeg kan word, en dat dit doeltreffend moet wees en die toewyding van die Eskom-raad en -bestuur moet toon om bedrog en korrupsie te bekamp en te ontbloot.

“Terwyl Eskom probeer herstel van die verwoestende impak van staatskaping en stappe doen teen huidige en vorige korrupsie, moet dit verseker dat sy teenkorrupsiestrategie geloofwaardig is en die ondersteuning geniet van sleutelbelanghebbendes soos beleggers, geldskieters, verskaffers, kliënte en die publiek.”

Die Nasionale Tesourie het met die ouditeur-generaal saamgewerk en alle openbare kommentaar oorweeg wat ontvang is ná die Staatskoerant van 6 April 2023, waar die kennisgewing in die Staatskoerant van 31 Maart 2023 teruggetrek is. Die publiek is genooi om kommentaar te lewer oor ʼn voorgestelde kwytskelding vir Eskom.

Altesaam 56 kommentare is ontvang wat ʼn wye spektrum van rekeningkunde en verslagdoening, ouditering, bestuur, regsbeginsels en kwessies van openbare belang dek. Die Nasionale Tesourie het ook met ouditeurfirmas, professionele ouditeur- en rekeningkundige liggame, ʼn graderingsagentskap en ander relevante owerhede gesprekke gevoer om die uitdagings en skynbaar veeleisende nakomingsverslagdoeningsvereistes wat op SBO’s soos Eskom van toepassing is, te bespreek.

“Hoewel onreëlmatige uitgawes nie noodwendig op bedrog en korrupsie neerkom nie, beskou baie kommentators onreëlmatige uitgawes as ʼn aanduiding van hoe SBO’s hul finansies bestuur. Rekeningkundige en ouditeurskenners het opgemerk dat SBO’s tans onderworpe is aan meer veeleisende rekeningkundige en verslagdoeningstandaarde as kommersiële maatskappye, aangesien hulle moet voldoen aan beide die PFMA en die Maatskappywet, asook die internasionale finansiële verslagdoeningstandaarde (IFRS) en JSE Skuldnoteringsvereistes.”

As deel van die Eskom-skuldverligtingsreëling het die minister ook bykomende verslagdoeningsverpligtinge aan Eskom opgelê, wat die entiteit by die parlement en toesighoudende strukture sal moet indien. Die uitgebreide PFMA-verslagdoeningsvereistes maak dit vir ʼn SBO meer veeleisend in vergelyking met ʼn genoteerde maatskappy om sy finansiële state te laat kwalifiseer, selfs wanneer daar geen finansiële wanbestuur of korrupsie is nie. Dit lei dan tot die paradoksale uitwerking dat SBO’s meer waarskynlik is om finansiering of ʼn waarborg van die staatskas te benodig.

“Terwyl die tesourie steeds toegewyd is aan die bevordering van die beginsels van sterker aanspreeklikheid en deursigtigheid in alle finansiële aangeleenthede, soos hy sedert 1994 doen, erken dit ook die behoefte om Eskom en ander SBO’s te ondersteun en te versterk om die gevolge van staatskaping om te keer, hulle meer vaardig en responsief te maak volgens hul grondwetlike mandaat en ʼn meer beduidende rol in die ekonomie te begin speel, by te dra tot ekonomiese groei en hul afhanklikheid van die staatskas te verminder.

Sodoende bly die nasionale tesourie toegewyd om die hoogste standaarde van finansiële bestuur te handhaaf in die bestuur van Eskom se finansies en om die etos van die PFMA nie te benadeel nie.

“Die tesourie sal voortgaan om Eskom te help om sy meganismes te versterk om enige finansiële onreëlmatighede te voorkom, op te spoor en te ondersoek, en te verseker dat bedrog en korrupsie ten volle en behoorlik gerapporteer word, ongeag die verslagdoeningsvereistes.”

Die tesourie sal ook steeds met die ouditeur-generaal bly saamwerk om ʼn hersiene raamwerk vir onreëlmatige, vrugtelose en nuttelose uitgawes te ontwikkel wat deel sal vorm van die hervormings van die PFMA om hierdie en ander finansiële en nakomingsverslagdoeningsuitdagings te takel. Hierdie raamwerk sal ná ‘n toepaslike raadplegingsproses gefinaliseer word vir implementering in 2024 en daarna.

“Dit sal krities wees vir die land dat staatsbeheerde ondernemings nie afhanklik is van fiskale toekenning en waarborge vir hul kapitaal- en bedryfsfondse nie.

Die nasionale tesourie bedank alle kommentare en partye wat geraadpleeg is vir hul waardevolle kommentare en betrokkenheid ten opsigte van die voorgestelde Eskom-kwytskelding.

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ’n vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

3 Kommentare

Riaan ·

Goed so, hulle is alreeds so korrup en nou wil hulle dit nog wegsteek ook !

Papsak ·

Ek glo net mooi niks wat hulle se en doen dit stem nooit oor mekaar nie

O wee, die gesang is uit! Die kommentaar op hierdie berig is gesluit. Kom kuier gerus lekker verder saam op ʼn ander artikel.