Kenners waarsku parlement teen onteiening sonder vergoeding

land-lugfoto-grond-landbou

Foto: Magda Ehlers/Pexels.com

Kenners en bedryfsorganisasies in die landbou het Dinsdag belangwekkende voorleggings aan die parlement se grondwetlike hersieningskomitee gedoen oor ‘n moontlike verandering aan die Grondwet ten einde onteiening sonder vergoeding te vergemaklik.

Die eerste voorlegging is gedoen deur AgriBiz, wat verwerkers van landbouprodukte verteenwoordig.

AgriBiz het aangevoer dat langtermyn volhoubaarheid en die morele verantwoordelikheid om waardigheid te herstel, die belangrikste bepalers is ter oorweging van die kwessie. AgriBiz se hoof van regsdienste, Theo Boshoff, het gesê die organisasie is teen die verandering van die Grondwet, en sou eerder wou sien dat eiendomsreg na meer Suid-Afrikaners uitgebrei moet word.

Boshoff het uitgewys dat verkope van plase tot stilstand geknars het, en so ook in die landbouverwerkingsbedryf, as ‘n direkte gevolg van die beleidsonsekerheid wat deur die sprake van ‘n grondwetlike wysiging in die hand gewerk is. Dit sal lei tot verhogings in voedselpryse en dat Suid-Afrika nie meer nasionale voedselsekerheid of van die goedkoopste kos ter wêreld sal hê nie.

Boshoff het ook aangevoer dat enige grondwetlike wysiging kragtens ‘n wet met algemene geldingskrag moet geskied, so dit kan nie net vir landbougrond geld nie – dit sal vir alle eiendom moet geld.

Opsommend meen AgriBiz dat onteiening slegs met vergoeding moet kan plaasvind.

Ook GraanSA het by monde van Jannie de Villiers hulself teen ‘n wysiging van die Grondwet uitgespreek. Die hoofrede hiervoor is dat swart pioniersboere reeds sukkel om finansiering te bekom omdat hulle nie die grond waarop hulle boer besit nie.

Trouens, van die grond van die tienduisend swart graanboere op die databasis van GraanSA word slegs 30% tans bewerk, juis omdat hulle nie finansiering kan kry nie want hulle het geen sekuriteit om aan te bied nie.

De Villiers meen die geld vir die ondersteuning van swart pioniersboere kan kom van regeringswaarborge soos tans deurentyd aan Eskom en die SAL gegee word. De Villiers het gesê as daar gekies moet word tussen die SAL en landboubelegging, kan mens in die woorde van oudminister Hendrik Schoeman vra: Wil julle vlieg of wil julle vreet? De Villiers se voorkeur was kennelik vir laasgenoemde.

Prof. Elmien du Plessis van die Noordwes-Universiteit het haar doktorsgraad verwerf oor hoe vergoeding oor onteiening kan werk. Du Plessis is teen die wysiging van die Grondwet gekant. Sy het uitgewys dat markwaarde nie noodwendig die maatstaf vir grondwaarde is nie – dit moet regverdig en regverdigbaar wees. Du Plessis meen die staat gebruik nie die magte wat hy binne die Grondwet het, na behore nie.

Sy het dit betreur dat art. 25 van die Grondwet nog nie in die konstitusionele hof getoets is nie, en gevra dat konteks te alle tye in ag geneem moet word – vergoeding kan nie uniform toegepas word nie.

Sy het ook gemaan dat onteiening as sulks nie ‘n doelwit op sigself is nie, maar ‘n middel tot ‘n doel. Die land moet dus besluit wat gedoen moet word nadat onteiening afgehandel is.

Sy het ook gevra dat mense besef daar is geen perfekte oplossing nie, maar dat sommige oplossings beter is as ander. Sy is redelik woes aangeval deur die ANC en die EFF, met laasgenoemde wat (onbewus van die ironie) aangevoer het sy doen voorspraak vir AfriForum.

Die voorlegging deur die Alliansie vir Landelike Demokrasie is teen die wysiging van die Grondwet, en ten gunste van die uitbreiding van eiendomsbesit aan armes.

‘n Voorlegging deur akademici van die Universiteit van Kaapstad het gevra dat eiendomsreg spesifiek uitgebrei word na mense wat onder tradisionele leierskap in kommunale gebiede woon.

Die openbare voorleggings duur Woensdag voort.

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

18 Kommentare

jongste oudste gewildste
Uilspieël

Moenie worrie nie, neem dit vir ‘n knippie sout op. CR het mos nou klaar als voorsien en kom terug van China met die oplossing.

Staak

AFRIBIZ, produsente na wie produkte gestuur word vir verwerking glo was dat die organusasie wat die verwerkers verteenwoordig hoopeloos te bleek is en dat onteiening sonder vergoeding in daai sektor moet begin (die verteenwoordigers)
Ons as produsente stel voor dat ekonomiese hervorming in julle geledere moet begin om bestendigheid te bring in die landbou.

Besluit oor jou beursie en geld en los die boer om oor syne te besluit, julle sing soos papagaie agter die ANC en EFF aan.

Daan Erasmus

Onthou 5 September is Sekretaresse dag. Baie belangrik.

Johanna Botha

Die dom mense gaan mie hoor nie …hulle WIL sukkel !

Conrad

@Jan-Jan. AgBiz dieselfde as AgriBiz?