Onskuldige Pta-man vry ná 11 jaar agter tralies

Thembekile Molaudzi buite die Kgosi Mampuru II-gevangenis in Pretoria, minute nadat hy vrygelaat is. Foto: Carolyn Raphaely/Wits Justice Project

Thembekile Molaudzi buite die Kgosi Mampuru II-gevangenis in Pretoria, minute nadat hy vrygelaat is. Foto: Carolyn Raphaely/Wits Justice Project

ʼn Man wat 11 jaar lank agter tralies was vir ʼn misdaad wat hy nie gepleeg het nie, het Vrydag uiteindelik uit die Kgosi Mampuru II-gevangenis in Pretoria na sy vryheid gestap.

Thembekile Molaudzi (37) het net ʼn pak dokumente en ʼn paar kledingstukke in sy hand gehad toe hy uiteindelik, na meer as ʼn dekade se ondenkbare beproewings en stryd om sy onskuld te bewys, vrygelaat is.

Carolyn Raphaely, senior joernalis by die Wits Justice Project (WJP), het hom nou bygestaan in sy stryd. Raphaely het Dinsdag aan Maroela Media vertel hoe Molaudzi se nagmerrie in 2002 begin het toe Dingaan Makuna, ʼn polisiebeampte van Mothutlung, gedurende ʼn mislukte kaping vermoor is.

Agt mans, insluitend Molaudzi, wat in daardie stadium ʼn taxibestuurder was, is in hegtenis geneem en moes in uitkenningsparades verskyn. Makuna se dogter, wat gesien het hoe haar pa vermoor word, het vier verdagtes uitgewys, maar nie vir Molaudzi nie. Hy is egter nooit vrygespreek nie, omdat ʼn medebeskuldigde beweer het dat hy ook by die misdaad betrokke was.

Geen buskruit is op Molaudzi gevind nie, daar was geen ooggetuies om teen hom te getuig nie, sy vingerafdrukke is nie op die toneel gevind nie en daar was ook geen onafhanklike bevestiging van sy betrokkenheid nie, maar ʼn verbroude ondersoek en swak speurwerk het egter daartoe gelei dat hy lewenslange tronkstraf opgelê is, het Raphaely gesê.

“Onmiddellik ná hul skuldigbevinding is die mans na Pretoria C-maksimumgevangenis gestuur waar hulle moes kaal uittrek en vir geen rede nie deur bewaarders gemartel is,” het sy gesê. Volgens Molaudzi is hulle glo geklap en “vir die pret” met skokskilde geskok. Hy is ook vir vier jaar lank in afsondering geplaas.

‘Ek is onskuldig’

Volgens Raphaely het Molaudzi dadelik probeer om sy verhoor-transkripsies te bekom sodat hy sy skuldigbevinding kon appelleer, maar dit was byna onmoontlik. Die Mafikeng regshulp-advokaat wat Molaudzi verteenwoordig het, het aanvanklik beweer die transkripsies is in ʼn brand by sy kantoor verwoes.

Ná ʼn twee jaar lange stryd om die transkripsies te bekom, het die rekords uiteindelik onvolledig by Molaudzi aangekom. Pogings om die volledige transkripsies te bekom was tevergeefs. Briewe aan die minister van justisie en grondwetlike ontwikkeling, die Openbare Beskermer, die Regsdienskommissie en die Mensregtekommissie het onbeantwoord gebly.

Dit was eers in 2012 nadat Levi Maphakane, ʼn bewaarder wat in Molaudzi se onskuld geglo het, die WJP gekontak het, dat hy stadig begin het om vordering te maak.

“Ek het met Molaudzi by die tronk vergader en het dadelik van hom gehou,” het Raphaely gesê. “Natuurlik is die tronk vol gevangenes wat beweer hulle is onskuldig, maar daar was iets anders aan hierdie man. Hy is fisies ʼn baie groot man, omtrent twee meter lank, maar hy is ook moreel en spiritueel groot.”

Molaudzi se saak is daardie jaar uiteindelik in die hooggeregshof in Noordwes aangehoor, maar dit is van die hand gewys. Daarna het hy hom tot appèlhof gewend, maar daar is sy aansoek ook sonder enige rede uitgegooi.

Selfs tóé het Molaudzi hom steeds nie laat onderkry nie en met behulp van ʼn mede-gevangene, ʼn voormalige aanklaer, het hy sy appèl by die grondwethof ingedien. Sy aansoek sou moontlik nie suksesvol gewees het nie, as dit nie was vir ʼn soortgelyke aansoek wat deur sy medebeskuldigdes ingedien is nie.

Die hof het besluit om die saak aan te hoor en Molaudzi se skuldigbevinding is uiteindelik teruggetrek en daar is beveel dat hy onmiddellik vrygelaat word. Drie maande later het hy uit die gevangenis gestap.

ʼn Onseker toekoms

Raphaely vertel Molaudzi probeer nou die stukke van sy lewe optel na 11 jaar agter tralies en hy staar ʼn onsekere toekoms in die gesig. “Sy vrou was swanger toe hy in hegtenis geneem is en sy baba was drie maande oud toe hy tronk toe is. Vandag is sy seun 12 jaar oud; hy het sy hele kinderlewe misgeloop,” het sy gesê.

Hoekom het hy nooit opgegee nie en aanhou baklei vir sy vryheid? “Want hy is ʼn buitengewone man wat moreel ongelooflik sterk is en om gestraf te word vir ʼn misdaad wat hy nie gepleeg het nie, het hom vernietig. Sy vasbeslotenheid spreek net tot die kaliber van sy persoonlikheid en sy karakter,” het sy gesê.

“Hy het onlangs vir my gesê hy sukkel om aan te pas. Hy weet nie eers wat Facebook is of hoe Twitter werk nie. Hy het so baie gemis. Hy sê self hy kort sielkundige hulp. Maar hy is nie bitter nie. Ek hoop dat sy storie tot gevolg sal hê dat iemand hom iets buitengewoon aanbied sodat hy weer sy lewe van voor af kan bou.”

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

16 Kommentare

jongste oudste gewildste
Nic

WJP behoort werklik die moontlikheid van ‘n siviele eis te ondersoek.

Capt. (Retired) Paulus Antonio

It is, however heartbreaking stories like this, that are supposed to gripping your compassion and empathy as a human being. But those who just want to critise others and, the government intentionally overlooking heartbreaking issues like these. I am saluting this, brave and loyal South African, regardless of his social standing who had gone out of his way to prove the somewhat perfect SA Criminal Justice System completely wrong coz he has always believed in his innocence. All the stakeholders ranging from the prison warder, the former prosecutor need to be applauded for the share of securing the eventual outcome… Lees meer »

Capt. (Retired) Paulus Antonio

Matters like these need the support and empathy of all South Africans but where are those now that, just want to grossly critise the government and others. Sad they are however not addressing real pressing issues that, are impacting a little negative on our human rights. I would like to salute him for continueosly believing in his, innocence and, the support he got from a great warder, and former prosecutor. All stakeholders got to be applauded for a job well done. The criminal justice system on the whole had failed him and no has to put their money where their… Lees meer »

Capt. (Retired) Paulus Antonio

Matters like these need the support and empathy of all South Africans but where are those now that, just want to grossly critise the government and others. Sad they are however not addressing real pressing issues that, are impacting a little negative on our human rights. I would like to salute him for continueosly believing in his, innocence and, the support he got from a great warder, and former prosecutor. All stakeholders got to be applauded for a job well done. The criminal justice system on the whole had failed him and no has to put their money where their… Lees meer »

Capt. (Retired) Paulus Antonio

Thanks, Nick. No, doubt as a professional in SA jurisprudence that, he will be highly
successful in litigating against the CJS of
our country. The system had grossly failed him. Let them (the SA Criminal Justice System) put there money where there money is.