Raskwotas heeltemal ‘ontkoppel van werklikheid’

Argieffoto bloot ter illustrasie. (Foto: Unsplash)

“Wat uitsonderlik duidelik uit ʼn diepte-ontleding van die konsepregulasies en teikens na vore kom, is dat die teikens totaal ontkoppel is van die werklikheid.”

Só lui die Solidariteit Navorsingsinstituut (SNI) se jongste verslag oor die verwagte arbeidsmark- en ekonomiese uitwerking van die Wysigingswet op Gelyke Indiensneming en gepaardgaande teikens indien dit afgedwing word soos dit tans daarna uitsien. Dié teikens kan bepaal in watter provinsies, sektore en op watter posvlakke rasgroepe welkom is.

En, bevind die ontleding voorts: “Dit blyk dat die konsepregulasies se doel veel eerder is om minderheidsgroepe uit die arbeidsmark op sekere posvlakke uit te sluit, as wat dit is om diversiteit en gelykheid te bevorder.”

Beskikbare poel

Volgens die verslag is die meeste teikens per posvlak geweldig ver verwyder van die moontlike poel kandidate vir daardie posvlak.

Wat minderheidsgroepe betref, “moet hul verteenwoordiging verminder tot dié van die ekonomies aktiewe bevolking, met geen inagneming van ervaring of opleiding nie” ten einde die minister se teikens te haal.

Sekere posvlakke het minimum vereistes vir ervaring en opleiding om net in aanmerking vir die posvlak te kom – nog lank voor aanstelling suksesvol geskied. Die demografie van ʼn bepaalde posvlak sal dus natuurlikerwys eerder die demografie van die beskikbare poel werknemers as die demografie van die ganse arbeidsmark verteenwoordig.

Vir topbestuur, wat ooreenstem met die F-band op die Paterson-indiensnemingskaal, het kandidate gewoonlik meer as 14 jaar ervaring, in 70% van die gevalle ʼn graad, in 25% van die gevalle nagraadse kwalifikasies en in 5% van die gevalle enige ander tersiêre opleiding. Hierdie kandidate is gewoonlik ouer as 50.

TopbestuurSwartBruinIndiërWit
Moontlike samestelling41,4%7,6%7,1%43,9%
Minister se teikens45,3%5,2%1,5%8%
Persentasie verandering9,48%-31,61%-78,59%-81,78%

Met inagneming van die beskikbare poel werknemers – diegene met die nodige opleiding en ervaring – sal meer as vier uit vyf wit mense, een uit drie bruin mense en byna vier uit vyf Indiërs op topbestuursvlak hul poste moet ontruim om die teikens te haal.

Die posvlak van senior bestuur stem weer ooreen met die E-band op die Paterson-skaal.

“Dit blyk dat ʼn minimum van ongeveer 10 jaar ervaring vereis word. So ook het ongeveer 45% van poste ʼn vereiste vir ʼn graad, ongeveer 10% ʼn vereiste vir nagraadse studie en 45% ʼn vereiste vir enige ander tersiêre opleiding. Ten einde ʼn moontlike poel kandidate te kry, is daar gekyk na mense bo 40.”

Senior bestuurSwartBruinIndiërWit
Moontlike samestelling57,1%7,0%7,0%29,0%
Minister se teikens53,05%6,12%1,79%8%
Persentasie verandering-7,07%-12,01%-74,39%-72,37%

Hier moet sewe uit tien Indiërs en wit werknemers in senior bestuur hul poste ontruim en selfs sommige swart werknemers om teikens te haal.

Professioneel opgeleide mense stem ooreen met die D-band op die Paterson-skaal. Hiervoor word oor die algemeen ses jaar ervaring vereis. Ongeveer 20% van poste het ʼn vereiste vir ʼn graad, ongeveer 10% ʼn vereiste vir nagraadse studie en 70% ʼn vereiste vir enige ander tersiêre opleiding. Daar is ook na mense bo 35 gekyk vir ʼn beskikbare poel kandidate.

Professioneel opgeleiSwartBruinIndiërWit
Moontlike samestelling65,2%6,3%4,0%24,6%
Minister se teikens64,67%7,48%2,18%8%
Persentasie verandering-0,74%18,88%-45,44%-67,42%

 Laastens stem vaardige werknemers ooreen met die C-band van die Paterson-skaal waar ʼn minimum van ongeveer drie jaar ervaring vereis word. So ook het ongeveer 30% van poste ʼn vereiste vir graad 12, 5% ʼn vereiste vir nagraadse studie, 10% ʼn vereiste vir ʼn graad en 55% ʼn vereiste vir enige ander tersiêre opleiding. Diegene bo 25-jarige ouderdom is in ag geneem.

VaardigSwartBruinIndiërWit
Moontlike samestelling76,6%6,8%3,0%13,6%
Minister se teikens74,5%8,64%2,52%8%
Persentasie verandering-2,69%26,49%-15,36%-41,28%

 

Bykans die helfte van wit werknemers gaan hier ook hul poste moet ontruim om die teikens te haal.

Swak wiskunde

“Op nasionale vlak maak feitlik geen sektorale teiken 100% uit nie. Dit skep die onmoontlike situasie vir werkgewers wat doodeenvoudig nooit sal kan voldoen aan al die teikens gelyk nie, aangesien ʼn posvlak gevul met werklike mense se verdeling wel 100% sal uitmaak.”

Topbestuur
SektorACIWTotaal
Vervoer43,50%5,00%1,50%8,00%58,00%
Groothandel34,70%4,00%1,10%8,00%47,80%
Watervoorsiening69,50%8,00%2,30%8,00%87,80%
Vaste eiendom39,10%4,50%1,30%8,00%52,90%
Publiek79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Professioneel39,10%4,50%1,30%8,00%52,90%
Mynbou43,50%5,00%1,50%8,00%58,00%
Vervaardiging34,70%4,00%1,10%8,00%47,80%
Inligting43,40%5,00%1,40%8,00%57,80%
Gesondheid43,40%5,00%1,40%8,00%57,80%
Finansieel44,60%5,20%1,50%8,00%59,30%
Elektrisiteit43,40%5,00%1,40%8,00%57,80%
Onderwys50,40%5,80%1,70%8,00%65,90%
Konstruksie43,50%5,00%1,50%8,00%58,00%
Kunste43,40%5,00%1,40%8,00%57,80%
Akkommodasie/Voedsel39,20%4,60%1,40%8,00%53,20%
Administratief/Steun50,40%5,80%1,70%8,00%65,90%
Landbou30,40%3,50%1,00%8,00%42,90%

 

Senior bestuur
SektorACIWTotaal
Vervoer52,10%6,00%1,70%8,00%67,80%
Groothandel48,70%5,60%1,70%8,00%64,00%
Watervoorsiening76,50%8,90%2,60%8,00%96,00%
Vaste eiendom43,50%5,00%1,50%8,00%58,00%
Publiek79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Professioneel43,50%5,00%1,50%8,00%58,00%
Mynbou48,70%5,60%1,60%8,00%63,90%
Vervaardiging43,50%5,00%1,50%8,00%58,00%
Inligting52,10%6,00%1,70%8,00%67,80%
Gesondheid52,20%6,00%1,80%8,00%68,00%
Finansieel49,60%5,70%1,70%8,00%65,00%
Elektrisiteit56,50%6,50%1,90%8,00%72,90%
Onderwys53,10%6,20%1,80%8,00%69,10%
Konstruksie52,20%6,00%1,80%8,00%68,00%
Kunste65,20%7,50%2,20%8,00%82,90%
Akkommodasie/Voedsel50,40%5,80%1,70%8,00%65,90%
Administratief/Steun53,10%6,20%1,80%8,00%69,10%
Landbou34,70%4,00%1,10%8,00%47,80%

 

Professioneel opgelei
SektorACIWTotaal
Vervoer65,20%7,60%2,20%8,00%83,00%
Groothandel65,20%7,50%2,20%8,00%82,90%
Watervoorsiening79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Vaste eiendom56,50%6,50%1,90%8,00%72,90%
Publiek79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Professioneel56,50%6,50%1,90%8,00%72,90%
Mynbou56,60%6,50%1,90%8,00%73,00%
Vervaardiging53,90%6,20%1,80%8,00%69,90%
Inligting60,90%7,00%2,10%8,00%78,00%
Gesondheid79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Finansieel60,90%7,00%2,10%8,00%78,00%
Elektrisiteit69,60%8,10%2,40%8,00%88,10%
Onderwys61,30%7,10%2,00%8,00%78,40%
Konstruksie65,20%7,60%2,20%8,00%83,00%
Kunste79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Akkommodasie/Voedsel61,70%7,20%2,10%8,00%79,00%
Administratief/Steun61,30%7,10%2,00%8,00%78,40%
Landbou52,10%6,00%1,70%8,00%67,80%

 

Vaardig
SektorACIWTotaal
Vervoer76,50%8,90%2,60%8,00%96,00%
Groothandel76,50%8,90%2,60%8,00%96,00%
Watervoorsiening79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Vaste eiendom60,90%7,00%2,10%8,00%78,00%
Publiek79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Professioneel76,60%8,80%2,60%8,00%96,00%
Mynbou65,20%7,60%2,20%8,00%83,00%
Vervaardiging73,10%8,50%2,50%8,00%92,10%
Inligting73,90%8,60%2,50%8,00%93,00%
Gesondheid79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Finansieel76,70%8,90%2,60%8,00%96,20%
Elektrisiteit76,50%8,90%2,60%8,00%96,00%
Onderwys73,50%8,50%2,40%8,00%92,40%
Konstruksie76,50%8,90%2,60%8,00%96,00%
Kunste79,30%9,20%2,70%8,00%99,20%
Akkommodasie/Voedsel76,60%8,90%2,60%8,00%96,10%
Administratief/Steun73,50%8,50%2,40%8,00%92,40%
Landbou67,80%7,90%2,30%8,00%86,00%

Daar bestaan groot regsvrae oor hoe presies die wetgewing daardie “restant” sal benader. Moet werknemers bloot die swart teiken haal en die res van die poste vul soos wat hulle wil? Dien die teikens as wegspringpunt vir swart mense of as plafon vir minderheidsgroepe?

Afgesien van die lompheid van die teikens gaan ondernemings egter steeds gedwing kan word om daaraan te voldoen indien die wetgewing en gepaardgaande teikens toegepas word in die huidige vorm.

Ekonomiese groei nodig

Die eerste, uiters optimistiese, moontlikheid is om in die teikens in te groei. Sodoende hoef geen persoon sy of haar pos te ontruim om die minister se teikens te haal nie, maar word die teikens eerder gehaal deur bykomende poste by te voeg en hulle met die “regte” mense te vul.

Dit word bereken per posvlak per sektor, met ʼn oorsigtelike nasionale groeivooruitskatting oor alle provinsies, sektore en posvlakke heen wat op grond daarvan bereken is.

“Ten einde die moontlike BBP-groei te bereken, word die bestaande geraamde BBP van ongeveer R6 651,3 miljoen gebruik wat ʼn werksmag van ongeveer 16 192 000 tans onderhou.

“Uit hierdie syfers word die hoeveelheid rand dan uitgewerk wat bygevoeg moet word tot die BBP ten einde ʼn persentasie te toon waarmee die BBP moet vergroot om die poste by te voeg wat nodig is.”

Totaal op boonste vier vlakke
ACIWTotaal
Huidige totale poste1 479 774285 937179 683613 5152 558 909
Huidige %57,8%11,2%7,0%24,0%
Teiken %74,8%8,7%2,5%8%
Totale permanente poste nodig oor alle rasse3 286 6327 187 3207 668 938
Groei in permanente poste in slegs boonste vier vlakke727 7234 628 4115 110 029
Groei in permanente poste oor alle vlakke1 803 75411 472 10512 665 855
BBP-groei nodig oor vyf jaar vir slegs boonste vier posvlakke4,5%28,6%31,6%
BBP-groei jaarliks nodig vir slegs boonste vier posvlakke0,9%5,2%5,6%
BBP-groei nodig oor vyf jaar vir alle posvlakke11,1%70,9%78,2%
BBP-groei jaarliks nodig vir alle posvlakke2,1%11,3%12,3%

Wanneer daar per posvlak per sektor gekyk word, lyk die nodige groeivooruitskattings nog minder haalbaar – om die topbestuursteikens te haal moet die volgende groei plaasvind.

Die groot- en kleinhandelsektor sal 14 keer groter moet wees om in die Indiër-syfer in te groei sonder dat mense hul poste moet ontruim. So ook sal landbou ongeveer nege keer groter moet word om in die wit teiken in te groei sonder dat mense hul poste moet ontruim. Verder moet die nasionale landbousektor met 63% vergroot ten einde in die bruin syfer in te groei.

“Suid-Afrika se BBP het die afgelope tien jaar gesukkel om groei bo 1% te kry, met uitsondering van die herstel ná die pandemie. Dit is dus pynlik duidelik dat dit onmoontlik is vir die nasionale ekonomie, asook individuele sektore, om in die minister se teikens in te groei.”

‘Ontruiming’ van die arbeidsmark

Die meer realistiese scenario volgens die verslag is dat werknemers, veral vanuit minderheidsgroepe, hul poste gaan moet ontruim om die minister se teikens te haal.

“Dit is gedoen deur die bestaande persentasie werknemers per ras per posvlak te bereken en dan te kyk watter afname in daardie groep nodig sou wees om hul aandeel aan die posvlak te verander na die minister se sektorale en nasionale teikens toe.”

Op nasionale vlak, oor alle posvlakke en sektore heen, sal sowat 600 000 minderheidswerknemers hul poste oor die volgende vyf jaar moet ontruim ten einde die minister se teikens te haal.

Dit kom neer op twee uit drie wit en Indiër-werknemers asook een uit elke vier bruin werknemers wat uit hul poste gaan moet “skuif” om dié teikens te tref. Hierdie “ontruiming” deur minderheidsgroepe sal uiteindelik lei tot ʼn toename van 370 399 in swart indiensneming.

“In absolute terme is vervaardiging die sektor waar die meeste mense hul poste sal moet ontruim. Ten einde die nasionale teiken te tref, moet 74 248 wit mense, 24 123 Indiërs en 16 443 bruin mense […] hul poste ontruim in die boonste vier posvlakke.

“Die volgende grootste sektor wat absolute getalle betref, is finansies en versekering [waar] 50 363 wit mense (69,5%), 25 275 Indiërs (79,4%) en 18 450 bruin mense (45,4%) hul poste [moet] ontruim.”

Volgens die verslag sal dié vervangingsproses nie net minderheidsgroepe vir alle praktiese doeleindes uit die arbeidsmark skuif nie, maar ook tot ʼn geweldig hoë personeelomset vir die meeste maatskappye lei. Dit sal “ʼn verlies aan institusionele geheue” teweegbring wat “vernietigend vir enige organisasie” sal wees.

“Dit is sosiale ingenieurswese deur ʼn regering teen verskeie minderheidsgroepe – om suiwer politieke redes. Niks anders maak sin nie.”

Lees die volledige verslag hier.

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ’n vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

15 Kommentare

JvR ·

As ek kyk na winkels wat reeds gehoorsaam is aan raskwotas, veral in bestuur, sien ek net probleme

Di ·

Die Regering gee nie om of iemand bevoeg is met die nodige kwalifikasies om die werk te doen nie. Solank jy die regste ras is, is die pos joune. DIT gaan besighede laat vou soos nog nooit vantevore gesien is nie. Enige mens met die ‘n bietjie verstand kan DIT insien.

B-Man ·

Ek sê dit al ‘n maand lank. Ons moet NOU stem. Daar moet nie eers kans wees vir ANC en EFF om kospakkies bymekaar te maak en T-hemde te druk vir stemme nie.

Mo ·

Hierdie dinge sal aanhou totdat daar niks oor is nie. Afrika kan nie aanpas nie en sal nooit verander nie.

B-Man ·

Nee, Mo. Ander lande in Afrika gaan vooruit met meer wat vooruitstrewend raak. Net ‘n paar sit nog vas in die verlede. Die res van Afrika gaan ons nog agterlos.

Mo ·

Net op papier, Suid Afrika is steeds meer beskaaf as enige ander Afrika land…vir nou.

B-Man ·

Ja. Ander manier om daarna te kyk is: Ander Afrika lande haal ons in, maar ons word nie beter nie. Hulle neig op en ons neig af en hulle gaan ons begin verbysteek.

Republikein in die Wes Kaap ·

Die res van Afriks is robuuste en kan by omstandighede aanpas. SA kan nie.

Shakespeare ·

Hierdie tendens kom al ‘n lang tyd wat ek teen gewaarsku het. Dit was vd begin af gemik op KOMMUNISME waar die staat ALLES beheer. BOOS, BOOS.

Harley Davidson ·

Dit is rasse diskriminasie n misdaad teen mense punt ,geen mooi woordjies om dit te regverdig nie,laat die fw stigting verduidelik wat aangaan.

Erika ·

Dit gaan oor sekere Ras se belange bo Bevoegtheid/Integriteit Om die Regering se politieke Agendas te bevorder ten koste van ander rasgroepe.
Daar is geen reverdigheid daarin nie . en is blatant rasisties

O wee, die gesang is uit! Die kommentaar op hierdie berig is gesluit. Kom kuier gerus lekker verder saam op ʼn ander artikel.