Daar is nie ‘Suid-Afrikaners’ nie

johannesburg-ponte-gebou

‘n Stadsprofiel van Johannesburg in Gauteng. Foto: Willie/Pixabay.com

Geen persoon praat Suid-Afrikaans nie. Mense behorende tot verskillende taalgemeenskappe gebruik en koester wel hulle eie tale en beoefen eiesoortige kulture. Afrikaners het eie besondere helde en gedenk eie groot historiese gebeure net soos ander gemeenskappe hulle eie helde het en groot geskiedkundige gebeure vier.

Suid-Afrikaners is ʼn blote woord, ʼn naam vir iets wat nouliks ʼn daadwerklike bestaan voer en wat hoogstens ʼn erg skrapse inhoud het. Dis beswaarlik meer as ’n leë abstraksie. Net so is daar ook nie ’n Suid-Afrikaanse nasie nie.

Die begrippe, Suid-Afrikaanse nasie en Suid-Afrikaners herlei terug na die staat, Suid-Afrika. Dog, die staat Suid-Afrika red nie die begrippe Suid-Afrikaanse nasie en Suid-Afrikaners nie. Dit verleen ook nie inhoud daaraan nie. Dit doen die teenoorgestelde. Dit eggo die leegheid en betekenisloosheid van hierdie begrippe, want die staat, Suid-Afrika, is ʼn kunsmatige maaksel – die produk van suksesvolle koloniale politiek. Dit is die kunsmatige voortbrengsel van ʼn illegitieme, aggressiewe Britse koloniale beleid, meer bepaald van ʼn oorlogsvergryp teen die eertydse Boererepublieke; en ʼn kunsmatige Brits-koloniale maaksel in die gedaante van ʼn wet van die Britse parlement, die South African Act (Zuid-Afrikawet) van 1909, waarkragtens die staat Suid-Afrika in 1910 die lig gesien het.

Die terme Suid-Afrikaners en Suid-Afrikaanse nasie is tans die simbole van die verkeerd benoemde ideologie van nasiebou, wat kultuurgemeenskappe ter wille van ʼn homogene Suid-Afrikaanse nasie wil vernietig. Die ideologie word ook elders in Afrika aangehang. Samora Machel van Frelimo in Mosambiek het geleer die kultuurgemeenskappe moet verdwyn sodat die (staats)nasie kon leef. Leiersfigure van Swapo in Namibië het ʼn soortgelyke standpunt ingeneem.

Die ideologie van sogenaamde nasiebou is egter reeds nagenoeg twee eeue oud. Dit is die eerste maal deur die Franse revolusionêres in opslag van die Franse Revolusie van stapel gestuur met die oog daarop om al die kultuur- en taalminderhede in die Franse staat – Bretone, Baske, sprekers van Provensaals en Oksetaan en dergelike ander – in ʼn enkele homogene Franstalige nasie in te dwing. Die Franse revolusionêres wat wesenlik linkse (staats)nasionaliste was, se voorbeeld is hierna oor die hele ideologiese spektrum nagevolg.

Dit is gevolg deur Engelse liberales in Brittanje, en deur Engelssprekende liberales in die VSA met die oog daarop om onderskeidelik Engelstalige Britse en Amerikaanse nasies te vestig. In Brittanje het die hele Keltiese rant (Walliesers, Skotte en Iere) hieronder gely en in die VSA ʼn groot aantal minderhede vanweë die afdwing van Engelse eentaligheid.

Dit is gevolg deur regse Falangiste in Spanje wat ʼn homogene Spaanse nasie tot die nadeel van minderhede soos die Katalane, Galisiërs en Baske wou afdwing.

Dit is ook gevolg in ooreenstemming met die links-gemotiveerde oortuigings van Engels en Marx, wat net enkele sogenaamde historiese nasies soos Duitsers, Engelse, Franse en Russe erken het, waarin al die ander sogenaamde agterlike volkere geassimileer moes word. (Dit is betekenisvol dat ʼn klassieke liberaal soos John Stuart Mill aan die een kant en Friedrich Engels aan die ander kant, soos elders breedvoerig bespreek is, ewe neerhalend teen klein volkere uitgevaar het.)

Die gebruik van die woord nasiebou om hierdie ideologieë te beskryf, is natuurlik onvanpas, want nasies is juis nie deur hierdie soort projekte gebou nie. Inteendeel, ʼn groot aantal kleiner nasies is juis hierdeur verswak en dikwels vernietig. Walker Connor het daarom tereg opgemerk dat waarmee ons hier te doen het nie nasiebou is nie, maar die teenoorgestelde – nasievernietiging. Dit is presies om die rede dat nasiebou ʼn wanvoorstelling en ʼn verkeerde benaming is. Waarmee ons wel hier te doen het, is strategieë waarvolgens van klein nasies vereis is om hulself ter wille van ʼn homogene staatskultuur op te offer en in ʼn meerderheidskultuur op te gaan.

ANC-logo

ANC se logo op ‘n muur in Soweto, Johannesburg. Foto: Ben Sutherland/Flickr.com

Een van die sentrale oogmerke van die ANC is juis ook om ʼn enkele Suid-Afrikaanse staatsnasie op die kulturele verskeidenheid af te forseer. Die Afrikanernasie is verreweg die duidelikste afgebakende kulturele minderheid in die land en is daarom die belangrikste struikelblok in die weg na die realisering van die ANC se Suid-Afrikaanse staatsnasie. Boonop vertoon die Afrikaners in weerwil van groot uitdagings kragtige kulturele en politieke energie. Daarom is Afrikaners die belangrikste element in dit waarna die linkse nasiebou-ideoloë altyd as die nasionale vraagstuk verwys.

Die nadelige gevolge van hierdie ideologie tref natuurlik nie net Afrikaners nie. Ook die ander kultuurgemeenskappe ly daaronder. Onder daardie gemeenskappe is dit weliswaar minder opvallend en die weerstand daarteen is meer beperk, naamlik tot kleiner groeperings van intelligentsia in die geledere van hierdie gemeenskappe.

Die veelbesproke nasionaal-demokratiese revolusie, oftewel die ideologie van transformatisme soos in sy beleidsdokumente uitgestippel, verwoord die ANC se strategie van nasiebou, naamlik om ʼn Suid-Afrikaanse nasie – ʼn nasionaal-demokratiese nasie van Suid-Afrikaners – op die graf van die kultuur- en taalgemeenskappe, soos die Afrikaners, wat die werklike nasies is – tot stand te bring.

Met die voltooiing van hierdie projek moet slegs ʼn nasie van ʼn massa homogene – eenderse – Suid-Afrikaners oorbly.

Tog praat baie mense wat ver van die ANC verwyder is en die ANC se ideologie verfoei, dikwels heel gemaklik van ʼn Suid-Afrikaanse nasie en van Suid-Afrikaners. Natuurlik dui dit nie op enige vereenselwiging met die ANC nie. Waarop dit wel dui, is op politieke onnadenkendheid. Suid-Afrikaners – die lede van die Suid-Afrikaanse nasie – is per slot van rekening allermins ʼn blote neutrale beskrywing. Die gebruik van die soort terminologie kom neer op die onnadenkende en onbedoelde ondersteuning van ʼn vyandige ideologie.

Teenoor nasiebou, die Suid-Afrikaanse nasie en Suid-Afrikaners staan ʼn ander stel terme, wat ʼn teenoorgestelde stel politieke waardes versinnebeeld. Sentraal hierin is die begrippe soos gemeenskap van gemeenskappe en gemeenskapsfederalisme. Prof. Danie Goosen het bykans twee dekades gelede reeds die frase gemeenskap van gemeenskappe begin gebruik. Onlangs het Connie Mulder, hoof van Solidariteit se navorsingsinstituut op YouTube die idee van gemeenskapsfederalisme verduidelik.

Hiervolgens behoort ons ons nie as blote individuele lede van ʼn algemene Suid-Afrikaanse nasie te beskou nie. Inteendeel, ons beskouing van onsself is in die eerste plek as mense wat tot bepaalde gemeenskappe behoort. Die gemeenskappe is die eiesoortige en outonome groeperings, wat op hulle beurt deel kan vorm van meer omvattende, dog minder hegte gemeenskappe, dit wil sê van ʼn gemeenskap van gemeenskappe. Volgens hierdie denkwyse is daar geen sprake van ʼn algemene homogene nasie, soos ʼn algemene Suid-Afrikaanse nasie van [individuele] Suid-Afrikaners nie. Die teenoorgestelde geld. Mense is primêr lede van – behoort aan – hul eie kultuurgemeenskappe. Hierdie gemeenskappe (nie die individue regstreeks nie) maak deel uit van ʼn bedeling van gemeenskapsfederalisme, waarin die staat ʼn rol kan speel. Van nasiebou is daar volgens hierdie denkwyse geen sprake nie. Netso is die begrip Suid-Afrikaners, wat ʼn afleiding van die sogenaamde Suid-Afrikaanse nasie is, op sy sterkste ʼn drasties afgeskaalde sekondêre aangeleentheid.

Ofskoon die staat, Suid-Afrika (soos baie ander state, veral in Afrika ʼn kunsmatige koloniale voortbrengsel is), vereis die ideologie van nasiebou dat ewe kunsmatige Suid-Afrikaners en ʼn Suid-Afrikaanse nasie geskep moet word. “Geskep moet word,” want tot dusver het dit nog nie gebeur nie en die vooruitsigte dat dit ooit gaan gebeur, verswak algaande meer. Daar bestaan per slot van rekening eintlik geen beduidende gemeenskaplikhede tussen mense wat Suid-Afrikaners genoem word nie. Kultuurgemeenskappe – die daadwerklike nasies – het verskillende kulture, uiteenlopende geskiedenisse, belewenisse, helde, vyande, ideale en toekomsverwagtings.

Daar is eintlik net een gemeenskaplikheid. Dit is dat sogenaamde Suid-Afrikaners binne die kunsmatige grense van ʼn koloniaal geskepte land woon. Dog, selfs dit is al hoe minder waar, want die stelling hou nie tred met die massiewe demografiese verskuiwings wat aan die gang is nie. Talle eertyds wit buurte het byvoorbeeld oor die afgelope dekades eers ras-geïntegreerd geraak waarna die blankes op groot skaal padgegee en hulle elders gevestig het. Eertydse wit skole, wat ook eers ʼn rasse-integrasieproses ondergaan het, het daarna ʼn grootskaalse wit vlug beleef en is nou basies eksklusief swart skole.

tafelberg-kaapstad-liggies

Tafelberg in Kaapstad. Foto: Counselling/Pixabay.com

Betekenisvol is dat dit ook gebeur in skole in dele van Johannesburg, wie se grootliks wit Engelstalige inwoners eens vir hulle onberispelik liberale en nie-rassige beskouings bekend was. Afrikaners op hulle beurt, toon navorsing van Solidariteit, is besig om hulle op nagenoeg dertig plekke te sentreer. Gevolglik is Afrikaners geografies beskou, nie meer Suid-Afrikaans nie, maar ʼn volk van ʼn beperkte aantal sentra waar beduidende getalle Afrikaners toenemend saamtrek.

In die lig hiervan, is die begrip Suid-Afrikaners nie net ideologies onvanpas nie. Dit is bowendien ʼn onakkurate beskrywing van die politieke, kulturele en demografiese realiteite.

Wanneer in politieke kommentaar, nuusberigte en ander kontekste na Suid-Afrikaners en die Suid-Afrikaanse nasie verwys word, is dit dus eenvoudig, ideologies geïnspireerde woordgebruik of bloot onakkurate beskrywings van feitelike situasies. Afhangende van die situasies waarna verwys word, is meer akkurate woordgebruik noodsaaklik.

Woorde en frases soos die publiek, of groot dele van die publiek, gemeenskappe of etlike of verskeie gemeenskappe, of baie/talle mense of bloot almal of dergelike ander opsies is afhangende van die situasies en gebeure wat ter sprake is, meer akkuraat en gepas. Hierdie en dergelike terme staan telkens vry van die ideologiese besoedeling van nasiebou en die verkeerde voorstelling van ʼn sogenaamde Suid-Afrikaanse nasie.

Laat ons eerder ʼn gemeenskap van wedersyds respekterende gemeenskappe wees, as individuele lede van ʼn nasie van Suid-Afrikaners wat nie werklik bestaan nie.

Hierdie plasing is deur ʼn onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Koos Malan

Meer oor die skrywer: Koos Malan

Koos Malan is professor in publiekreg aan die Universiteit van Pretoria. Hy is onder andere die outeur van "Politokrasie – ʼn peiling van die dwanglogika van die territoriale staat en gedagtes vir ʼn antwoord daarop" wat pas by die regsuitgewers van die Universiteit van Pretoria verskyn het.

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

30 Kommentare

jongste oudste gewildste
John

… en Machel se weduwee word toe Mandela se weduwee en binnkort is sy SA se weduwee. Geen woord word gerep oor die wereldwye nuwe orde om alle mense tot een niksseggende raslose, kultuurlose, ongelowige, enkeltalige ‘bloep’ te verander nie. Een Mamoniaanse draak sal dan die verwyingsraamwerk word wat elke brein wil deurvrot tot slawerny aan die gruwelike. Ons moet bewus word van dit waarmee ons te doen het.

Gert

Fantastiese artikel! Ek dink hierdie kan ook in verband gebring word met “alles vir almal” politieke partye soos die DA se dilemma van hoe om te besluit watter kant om te kies in elke konfliksituasie wat opduik in so ‘n land.
Eintlik was die konsep van apartheid dus nie heeltemal ‘n misdaad teen die mensdom nie.

Jerry

Indien enige Afrikaner dink dat om te sentreer in Suid Afrika is die oplossing, dan moet hy maar eerder weer n bietjie dink! Daar waar jy sentreer, daar gaan die aanslag teen jou versterk. Dit sal net een telefoonoproep en een boodskap op sosiale media vat om in groot getalle uit Afrika in te stroom na daardie areas en townships reg rondom op te slaan. Daar is twee eenvoudige voor die hand liggende oplossings, maar wat ongelukkig buite die denkraamwerk van die huidige Afrikaner touleiers val. Selfverryking, deur n Afrikaner sakeryk te sentreer, het sonder slag of stoot die oorheersende… Lees meer »

JC

Baie dankie Prof Malan- ons maak so!

Frik Lotz

Baie goeie en interessante artikel. Ja, daar bestaan nie eintlik iets soos n Suid Afrikaanse nasie met n unieke taal en kultuur nie. Ons bly almal in Suid Afrika en het Suid Afrikaanse burgerskap, maar dis ook eintlik al. Suid Afrika bestaan uit n hoeveelheid van volke, tale en kulture en dis iets waarna gekyk moet word, want almal het die reg op selfbeskikking en dit moet toegepas word. Selfbeskikking is die enigste uitweg en oplossing vir Suid Afrika se probleme.