Die Stem – Ons moet kreatief dink

vlag suid-afrika

Argieffoto.

Uit die blou van onse hemel, uit die diepte van ons see, oor ons ewige gebergtes waar die kranse antwoord gee, deur ons ver-verlate vlaktes met die kreun van ossewa ruis die stem van ons geliefde, van ons land Suid-Afrika. Ons sal antwoord op jou roepstem, ons sal offer wat jy vra: Ons sal lewe, ons sal sterwe – ons vir jou, Suid-Afrika

Net soos twee jaar gelede is “Die Stem” weer in omstredenheid gehul. Die keer is dit nie weens die patriotiese sing van “Die Stem” nie, maar omdat die EFF dit gebruik as deel van die voorwaardes vir samewerking met ander partye, na afloop van die plaaslike regeringsverkiesing. Getrou aan sy vorige standpunte is politieke kommentators, soos Max du Preez, sterk ten gunste daarvan en uitgesproke oor die weglaat van “Die Stem” uit die nasionale volkslied omdat diegene wat dit sing, “nostalgies sou wees oor die verlede.” Ander Afrikaanse kommentators het in die verlede die standpunt ingeneem dat die sing daarvan rassisties is en ʼn hunkering na apartheid. So eenvoudig is dit egter nie.

CJ Langenhoven het die woorde van “Die Stem van Suid-Afrika” in 1918 geskryf. In sy bewoording reflekteer dit die geskiedenis van die Afrikaner en veral die tydsgees van swaarkry, afhanklikheid van God en diepe patriotisme. Sedert 2 Mei 1957, tot 1994, was “Die Stem van Suid-Afrika” die volkslied en het dit tot in 1997 die status gedeel met “Nkosi Sikelel ‘iAfrika”, toe ʼn nuwe hibriede  volkslied aangeneem is. “Die Stem van Suid-Afrika” kan hoegenaamd nie vergelyk word met ander “struggle” liedere wat in die onlangse geskiedenis ʼn meer onheilspellende betekenis verkry het nie.

Nelson Mandela skryf in die voorwoord tot die publikasie, Nasionale Simbole van Suid-Afrika, “Die nasionale volksliedere, “Nkosi Sikelel ‘iAfrika” en “Die Stem van Suid-Afrika”, die Nasionale Wapen en die Nasionale Vlag is die manifestasie van ʼn begeerte om nasionale konsensus te bereik.” Ons vergeet altyd gerieflikheidshalwe dat 1994 en dit wat daarop gevolg het, ʼn groot historiese kompromie was. Geen party het alles behaal wat hulle wou hê nie, maar alle partye was in staat om tot ʼn groot mate hul minimum vereistes te verseker. Dit was ʼn kwessie van neem en gee.  Om dan nou in 2016 die geykte standpunte te herhaal, dat Afrikaans maar moet sneuwel ter wille van versoening en nasiebou, dat “Die Stem” moet sneuwel ter wille van politieke oorlewing, is kortsigtig en sal beslis nie bydra tot nasiebou of versoening nie.

Daar is gewis ander meer kreatiewe maniere waarop moontlike spanning ontlont kan word. Ierland is ʼn land wat net soveel konflik, indien nie meer bloedige konflik as Suid-Afrika nie, gehad het. “Amhrán na bhFiann” (“The Soldier’s Song”) is die nasionale volkslied van die Republiek van Ierland. “God Save the Queen” is die nasionale lied van Noord-Ierland. ʼn Oplossing moes gevind word. Die pragtige “Ireland’s Call” is in 1995 as opdragwerk deur Ierse Rugby gekomponeer om te sing by internasionale sportgeleenthede. Sedertdien word dit gebruik deur hokkie, krieket, rugby, korfbal en verskeie ander sportkodes. Dit is die kreatiewe manier om eenheid te bereik, nie om te verwag dat een groep voortdurend die minste moet wees en ter wille van die groot geheel maar moet skik nie.

Hoe gou vergeet ons nie van die afgrond waar ons in 1994 gestaan het nie? Deur realisme is die ongekende aangedurf. Suid-Afrika het ʼn sosiale akkoord met mekaar gesluit. Ons grondwet, nasionale vlag en volkslied is van die min gedeelde erfenisse en het hul beslag gekry uit ʼn geskiedkundige proses van kompromie en onderhandelinge, wat gevolg het na ʼn tyd van groot historiese verdeeldheid en vyandigheid. Die nasionale volkslied wat in 1997 aanvaar is en sedertdien in gebruik is, moet gesien word as ʼn kompromisvoorstel en het strofes van beide “Nkosi sikelel’ iAfrika” en “Die Stem van Suid-Afrika” in 5 verskillende amptelike tale saamgevoeg. Vir 19 jaar is dit nou reeds die amptelike lied van Suid-Afrika en is dit reeds goed gevestig in die nuwe demokrasie van die land. Die huidige weergawe bevestig die afhanklikheid van God (eerste strofe), die beroep tot vreedsame naasbestaan (tweede strofe), die beskrywing van ons land (derde strofe) en die saamstaan as nasie (vierde strofe).

In ons 22ste jaar van demokrasie het ons reeds te min gedeelde geskiedenis en erfenisse in Suid-Afrika. Niemand kan dit in 2016 ongedaan maak nie.

In die huidige tydsgewrig moet met groot omsigtigheid gehandel word in die aanwending en gebruik van “Die Stem”. As kultuurskat moet Afrikaners verseker dit kry nie ʼn onnodige politieke konnotasie nie, maar aan die ander kant is dit deel van Afrikaners se geskiedenis en moet dit as sulks gerespekteer word. Dit kan nie en mag nie ʼn plaasvervanger word vir die amptelike volkslied nie. “Die Stem van Suid-Afrika” het nie meer daardie status nie.

Om weg te neem, is nie die antwoord nie. Om te vra of die betekenis van die woorde nog sinvol is, is nie die antwoord nie. Om een geskiedenis te vermy in ons nasionale lied, is ʼn groot prys om te betaal, want die geskiedenis het ons gevorm. Ons kan met nuwe en kreatiewe denke byvoeg tot die Suid-Afrikaanse kultuurskat. Dit is waaruit ons inspirasie moet put.

Hierdie plasing is deur ʼn onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Jan Bosman

Meer oor die skrywer: Jan Bosman

Jan Bosman is Hoofsekretaris van die Afrikanerbond.

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

34 Kommentare

jongste oudste gewildste
Christo

Ek moet se hierdie Afrikaner generasie is die mees lamsakkigste klomp wat die geskiedenis nog opgelewer het.

Etienne du Toit

Die Stem is bykans al openbare kultuurerfenis wat ons oorhet. Dit moet ten alle koste behoue bly.

Lance

Ag maklik skrap die hele damn ding en skryf iets anders wat makliker sing…op die deuntjie van jan-pierewiet !

Johanna Botha

Nog beter skryf n lied in Mandoryn !

Rynhardt

By Kodesa was geonderhandel dat die Afrikaner sy kultuur moet verloor,insluitende alle simbole.Die volkslued wat ons vandag het,is nie meet my vilkslued nie,maar n Anc-volkslied!Die stem maak ongeveer 10sekondes daar an uit.Ek sing die volkslied vir 22jaar nie,net so ook weier ek om die SA vlag te swaai,want dit is die “profetiese vlag van Kodesa”.Hoekom?Ons mense het nie vir daai vlag gestem nie.Daai vlag bestaan uit die Anc- kleure,groen,geel en swart.Rooi is die kleur van EFF wat Anc se vryheidsmanifes ondersteun en teen die stem uitvaar!Blou verteenwoordig die DA wat Anc se Vryheidsmanifes steun,almal Anc-faksies wat op vlag uitgebeeld word!Ons… Lees meer »