Eutanasie: Kan of mag dit?

vertroosting

Argieffoto.

Deur Peet Bothma en dr. Christo Pretorius

Om ʼn geliefde aan die dood af te staan is van die mees traumatiese ervarings – des te meer as dit binne die mens se vermoë is om ʼn besluit oor lewe of dood te neem wanneer iemand self ly óf magteloos voor ʼn geliefde se lyding staan.

Nie net is die dood van ʼn geliefde hartverskeurend nie, maar om ʼn geliefde te sien ly en wegkwyn aan ʼn ongeneeslike siektetoestand dra by tot die trauma

Die lyding kan dae, maande en selfs jare duur en van geliefdes word opoffering en moed gevra om ondanks die magteloosheid voor die dood te sorg, te bemoedig en saam te treur.

Van kindsbeen af word ons blootgestel aan die dood en die verlies van diegene vir wie ons lief is en hulle sterwensoomblik raak ons diepste wese.

Die vermoë om oor lewe of dood te besluit vind ook op ander terreine inslag. ʼn Ma kan besluit om ʼn aborsie te ondergaan. In Suid-Afrika en ander state was (en in sommige gevalle is) die reg om moordenaars met die dood te straf aan die orde.

Dit is in die mens se vermoë om oor lewe en dood te kan besluit, maar of dit mag, is die groot vraag. Tussen die kan en mag van die mens lok eutanasie, aborsie en doodstraf skerp emosionele debat uit.

Op sosiale media is die groepe onderskeibaar in diegene daarvoor en diegene daarteen sonder dat die konteks of nuanses van die vermoë verreken word.

Suid-Afrika se hoogste hof van appèl het onlangs uitspraak gelewer ná ʼn laer hof vroeër ʼn terminaal siek pasiënt toestemming gegee het dat ʼn dokter hom kan help om selfdood te pleeg. Die appèlhof het dié beslissing omgekeer en hiervolgens is eutanasie steeds moord. Die uitspraak deur appèlregter Malcolm Wallis is ondersteun deur vier ander regters.

Op die internasionale front is daar lande wat genadedood en ondersteunde selfmoord (ook bestempel as ondersteunde selfdood) toelaat. Sedert Junie vanjaar is genadedood wettig in Nederland, België, Colombia en in Luxemburg. Ondersteunde selfmoord is ook in Switserland, Duitsland, Japan, Kanada en die Amerikaanse state Washington, Oregon, Vermont, Montana en Kalifornië gewettig. In België is daar nagenoeg 1 400 voorvalle per jaar en dié land het ondersteunde selfmoord in Desember 2013 na kinders uitgebrei.

In Suid-Afrika word die beweging ten gunste van die vermoë of besluit vir eutanasie deur die stigter van die groep Dignity SA, prof. Sean Davison, gelei en hy geniet die steun van die Anglikaanse emeritus-aartsbiskop, dr. Desmond Tutu.

Sterk teenstand kom vanaf die departement van gesondheid, die Raad vir Gesondheidsberoepe van Suid-Afrika, verskeie teoloë en die ACDP.

Davison het in reaksie op die appèlhofuitspraak gesê hy beloof om hand en tand aan te hou veg vir wat Dignity SA as ’n basiese mensereg beskou. Hulle gaan die saak na die konstitusionele hof neem.

Grondliggend aan voorstanders se voorkeur vir ondersteunde selfmoord is die aanspraak dat die mens inherent oor natuurlike regte en potensiaal beskik wat allermins deur die staat, kerk of die gemeenskap ingeperk mag word. Die mens is hiervolgens vry om te besluit en gemeenskapsinstellings se invloed moet afgewys word; daarteenoor heers ʼn ander lewensbeskouing wat vanuit godsdienstige en morele gronde ondersteunde selfmoord afkeur.

Volgens die godsdienstige opvatting berus die keuse vir lewe en dood nie by die mens nie. Hoewel die mens by magte is om te kies, word die mens geroep tot verantwoordelikheid en geloof.

Dié debat wentel tussen uiteenlopende beskouings van lewe, dood en die mens se vryheid, vermoë en verantwoordelikheid en daarom is dit ʼn intense debat waarvan die uitkoms die hart van menswees raak.

  • Hierdie nuuskommentaar word deur Pretoria FM verskaf. Luister daagliks na Klankkoerant op Pretoria FM vir die jongste nuuskommentaar.

Hierdie plasing is deur ʼn onafhanklike persoon of onderneming saamgestel. Die menings en standpunte wat in hierdie skrywe uitgespreek word, is nie noodwendig die beleid of standpunt van Maroela Media se redakteurs, direksie of aandeelhouers nie. –Red

Deel van: Meningsvormers

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

22 Kommentare

jongste oudste gewildste
Vixie

Ek is ‘n absolute voorstander van eutanasie. Hoop van harte dat prof Davison slaag in sy aansoek, sodat wanneer ek eendag aan die einde van my lewe kom en niks meer vir myself kan doen en net ‘n las op my geliefdes se skouers is, daar iets aan die sakie gedoen kan word

Ten gunste

EK is ook ten gunste van genadedood. En nee, dit is nie uitsit by demand nie, dit word baie professioneel en volgens die boek gedoen. As drie geneeshere bv hulle diagnose en prognose gemaak het, en daar is geen hoop meer vir ‘n terminale pasient nie, niks om hom te genees of sy pyn te verlig nie, hoekom mag hy nie saggies weggehelp word nie. Dit gaan tog nie hier oor om onverskillig met ‘n lewe te werk te gaan nie, dit gaan slegs op die aanbeveling van gekwalifiseerde persone gedoen word. Vreemd dat soveel mense ten gunste van aborsie… Lees meer »

Lithop

Ek ly self aan kanker en kom gereeld in kontak met pasiënte wat geen meer hoop het nie. Daar is geen waardigheid in ‘n bestaan waar mens totaal afhanklik is van ander, gedurig in pyn verkeer en geen meer genot uit die lewe put nie. Hoekom mag sulke mense nie in waardigheid en privaatheid sterf nie? Dis wat die hoofpunt van Aartsbiskop Tutu se pleidooi was: waardige afskeid. Die feit dat waardige en pynlose selfdood steeds onwettig is maak geen sin nie. Niemand kan gekeer word om selfdood te pleeg nie, maar sulke pogings kan misluk en nog groter ellende… Lees meer »

Ano

Ek is terminaal siek en het die situasie met my kinders bespreek. Ons is dit almal eens dat sodra ek op die punt kom wat ek 24/7 vesorging nodig het – sal ek ‘n einde maak daaraan. Of ‘n dr my gaan bystaan of nie – ek sal dit doen.

Chris

Ek het die afgelope paar jare ‘n hele paar vriende en familie agv kanker aan die dood afgestaan. Dit is beslis nie ‘n mooi gesig nie. Ek kry die persoon baie jammer. Ek kry die naasbestaandes meer jammer. Ek hoop nie dat ek eendag daardie besluit moet maak nie. Ek dink wanneer jy weet of besef jy gaan nooit weer gesond word nie, is dit die maklikste oplossing. My skoonsus sê altyd sy koop ‘n klomp slaappille en ‘n paar goeie bottels wyn. Dan sal sy darem in waardigheid groet.