Wie gaan die land help om water uit ʼn klip te tap?

Nomvula-mokonyane

Nomvula Mokonyane, mininster van water en sanitasie. Foto: ANA.

Deur Jeannette Gnade

ʼn Waternood staar 30 munisipaliteite in die land in die gesig. Die minister van water en sanitasie, Nomvula Mokonyane, het haar dreigement herhaal dat wanbetalende plaaslike owerhede net tot 8 Desember het om hulle gesamentlike agterstallige skuld van meer as R10 miljard te betaal.

Hulle watertoevoer kan afgesny of gehalveer word. Dit gaan beslis nie help om die geld te kry nie, want water is ʼn belangrike onderafdeling van die ekonomie. Talle sakeondernemings is afhanklik van water en inwoners wat nie hulle dienstegeld kan betaal nie, het ook nie geld om water te koop nie. Watertenks sal dus ten duurste na dié gebiede aangery moet word, want die Grondwet sê almal het die reg op toegang tot water.

Verlede jaar in Oktober het die minister aangekondig dat sy ʼn taakspan aangestel het om bewerings van wanadministrasie in haar departement te ondersoek. Dit sou terugwerkend tot 1 Junie 2014 wees. Dit is nou byna 12 maande later en daar is nog nie ʼn bevinding, ’n verslag óf ʼn aanbeveling nie.

In Augustus verlede jaar het die vorige openbare beskermer, advokaat Thuli Madonsela, die ouditeur-generaal gevra om haar te help met die ondersoek na beweerde nalatigheid en wanbestuur deur die minister wat betref die Lesotho Hoogland-waterskema. Sy het haar vermoedelik aan magsmisbruik skuldig gemaak deur politieke inmenging by tenderprosesse toe te laat en anderpad te kyk toe die koste van projekte kunsmatig opgeskuif is.

Fase 1A van die Hoogland-skema is in 1998 in werking gestel nadat die Katsedam in die Maluti-berge klaar gebou is. Fase 1B bestaan uit die voltooiing van die Mohaledam – ʼn oordragtonnel tussen die Mohale- en Katsedamme. Fase 2 is veronderstel om teen 2020 water aan Suid-Afrika te lewer. Dit is veral Gauteng wat afhanklik van Fase 2 is omdat die provinsie die land se vernaamste nywerheidsprovinsie is.

Intussen word die minister met regstappe gedreig omdat sy niks doen aan die besoedeling van die Vaalrivier nie. Sy wil ʼn watertribunaal op die been bring om oortreders van die Nasionale Waterwet vas te vat, maar daar is 900 vakante poste in haar departement. Nou dreig sy munisipaliteite omdat die departement op die randjie van bankrotskap staan.

Die tesourie is glo gevra om in te gryp, maar die finansminister het sy hande vol om al die gate toe te stop omdat die president politieke ideologieë soos gratis universiteitsopleiding glo op hom afdwing.

Opposisiepartye dring nou daarop aan dat die minister van samewerkende regering en tradisionele sake, Des van Rooyen, onmiddellik ingevolge artikel 39 van die Grondwet ingryp om die naderende waterkrisis te voorkom. Artikel 39 bepaal dat die betrokke minister ʼn finansiële herstelplan vir munisipaliteite moet ontwikkel of hulle onder administrasie moet plaas. Hoekom het hy nog nie uit eie beweging opgetree nie en hoe is dit moontlik dat die waterminister nie die waterkrisis voorsien het nie?

  • Hierdie nuuskommentaar word deur Pretoria FM verskaf. Luister daagliks na Klankkoerant op Pretoria FM vir die jongste nuuskommentaar.

ondersteun maroela media só

Sonder Maroela Media sou jy nie geweet het nie. Help om jou gebalanseerde en betroubare nuusbron se toekoms te verseker. Maak nou ʼn vrywillige bydrae. Onthou – ons nuus bly gratis.

Maak 'n bydrae

Nou pra' jý

O wee, die gesang is uit! Kommentaar word ná 48 uur op ʼn artikel op Maroela Media gesluit. Kom kuier gerus verder op ʼn meer onlangse artikel.

12 Kommentare

jongste oudste gewildste
Gerhard Bezuidenhout

Dit gaan my verstand te bowe dat die ANC regering aandring op kernkrag gepaardgaande met die enorme koste daarvan en een van die mees belangrike lewensmiddele nl. water ignoreer. Hoekom het hulle van 1994 af nog geen dam gebou nie wetende dat die bevolking toeneem en nywerhede wat water gebruik meer word praat nie eers van die onwettiges wat ook ons water mors nie. Die oplossing is dat daar dadelik aan die bou van ekstra damme aandag gegee moet word en dat die storting van riool in ons waterbronne onmiddelik gestaak word en dat die skuldiges in die tronk gegooi… Lees meer »

Adam

Gaan die mense wie hul rekeninge betaal het aan die munisipaliteit se krane ook toe gedraai word???

Eish

Dinge gaan nou vinnig na n punt toe in dié department se chroniese wanbestuur. Matjhabeng munisipaliteit in die Vrystaatse Goudveld, wat meer as R1,8 miljard se agterstallige waterskuld het, (Hoogste skuld van al die sondebokke) gaan blykbaar volgens die plaaslike koerant, nie afgesny word nie. Hul het blykbaar reëlings getref. Elke keer wat reëlings getref word, word die skuld eenvoudig meer. Munisipale bestuur hier is van die swakste in die land en die plek stuur af op algehele verval. Die tydbom tik al 23 jaar. Die drade kom nou bymekaar en die mutasie wat gebaar word uit die algehele kapasiteitsgestremdheid… Lees meer »

B-man

Die ou bedeling het mos “…die damme te groot gebou. Kleiner damme is makliker om vol te hou.” En nou bring hulle Kubaanse ingenieurs in om hier te werk wat nie ‘n idee het wat aangaan nie (Kuba se water en sanitasie is mos wêreldklas…) net omdat die staat plaaslike ingenieurs, met kennis en ondervinding, weier a.g.v. regstellende aksie.

Danie

Adam. Ongelukkig ja. Want jy betaal mos. Ander wil dit verniet hê en kry dit verniet want hulle moet ja stem.

Behoort jy aan ‘n belastingbetaler vereniging. Indien, nie: Hou op kla.